نسل جوان ایران

علوم انسانیزبان و ادبیات فارسی ادبیات فارسی محضآرایه های ادبی

رباعی و انواع آن با تاکید بررسی سبک و شیوة خیام در رباعی از منظر آرایه‌های ادبی

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۱ دی ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 98
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 22
فرمت فایل : word
حجم فایل : 273kb

قیمت فایل : 5,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 8
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

سبک و شیوة هر یک از شاعران در اشعارشان نهفته است. با مطالعه و بررسی آثار و اشعار شاعران می‌توان به شیوة سرایش آنان پی برد. بی­گمان برای شناخت شیوة شاعری خیام نیز باید در رباعیات وی تأمّل کنیم. هر چند وجود رباعیاتی که دیگران به خیام نسبت داده‌اند کار را بر پژوهنده دشوار می‌سازد، ولی به هر روی بهترین مأخذ برای بررسی سبک و شیوة شاعری خیام، رباعیاتی است که از وی به یادگار مانده است. از آن‌جا که یکی از شاخص‌های سبک‌شناسی در آثار شاعران، مطالعه و بررسی میزان و چگونگی استفادة آنان از آرایه‌های ادبی است؛ بنا بر این با توجّه به این پرسش که آیا می‌توان از راه بررسی آرایه‌ها به شیوة سخن خیام نیز پی برد، در این جستار کوشش شده است از منظر میزان و کیفیّت استفاده و به کارگیری آرایه‌های ادبی به بررسی سبک و شیوة خیام در سرایش رباعی پرداخته شود.

چکیده

مقدمه

بیان مساله

ضرورت و اهمیّت تحقیق

پیشینة تحقیق

خیام و هُنر سرایش رباعی

رباعی

نمونه‌هایی از رباعی

رباعی

وزن رباعی

شیوة خیام در بهره‌گیری از آرایه‌ها

نتیجه‌

منابع و مآخذ

رباعی (به معنی چهارتایی یا چهارگانی) یکی از قالبهای شعر فارسی است که در فارسیبه آن ترانهنیز می‌گویند. این قالب، یک قالب شعر دریاست، که در زبانهای دیگری (از جمله عربی و ترکی و اردو) نیز مورد استفاده قرار گرفته است. وزن آن هم وزنِ عبارت لا حَولَ و لا قُوَّةَ اِلاّ بِالله است. اما عروض دانان ایرانی و خارجی، برای رباعی دو یا یک وزن اصلی قائل‌اند. عروض‌دانان قدیم، وزن رباعی را در دو شجره اخرب و اخرم قرار داده‌اند که از آن ۲۴ وزن منشعب می‌شود. دکتر شمیسا، برای رباعی یک وزن برشمرده و معتقد است از آن یازده وزن فرعی به دست می‌آید.

در مورد منشأ رباعی، در کتابهای تاریخی دو روایت متفاوت درج شده است. روایت اول، رودکیرا واضع این نوع شعر (به صورت امروزی) می‌داند و گوید که وزن آن را از ترانه‌ای که کودکان به هنگام بازی می‌خواندند اقتباس کرده است. طبق روایت دوم، یعقوب لیثقهرمان اصلی ماجراست و شعرای دربار او این وزن را اختراع کرده‌اند. رباعی متشکل از دو بیت ) چهار مصراع( است. رعایت قافیه در مصراعهای نخست، دوم و چهارم الزامی و در مصراع سوم اختیاری است. شعرای اولیه، به گفتن رباعیات چهار قافیه‌ای گرایش داشتند، اما به تدریج و از اوایل قرن ششم هجری، شکل سه مصراعی قافیه در رباعی رایج شد.

معروف‌ترین رباعی‌سرا در تاریخ ادب فارسی حکیم عمر خیامنیشابوری است که مجموعه اشعار وی به رباعیات خیاممشهور می‌باشند. رباعیات عطار، مولوی، اوحدالدین کرمانیو باباافضل کاشینیز شهرت دارند. در دوران معاصر، نیما یوشیجبه سرودن رباعی اشتیاق تمام از خود نشان داد و بیش از ۱۸۰۰ رباعی از او بجای مانده است. بعد از نیما، سایر شاعران نوپرداز همچون سیاوش کسراییو منصور اوجیبه این قالب توجه ویژه داشتند. در دوران معاصر، شاعرانی همچون سید حسن حسینیو قیصر امین‌پوردر این قالب سروده‌اند. در حال حاضر معروفترین رباعی سرای معاصر که از او به عنوان خیام دوران یاد می‌کنند. ایرج زبردستاست.

 

از رباعی سرایان معاصر می‌توان از محمد امیر جلالی نیز نامبرد. یکی از رباعی‌های معروف او:

وزنش که به راه رفتنت می‌آید / کوتاهی آن به دامنت می‌آید

من قالب دیگری نکردم به تنت / از بس که رباعی به تنت می‌آید

نمونه‌هایی از رباعی

گر کار فلک به عدل سنجیده بُدی

احوال فلک جمله پسندیده بُدی

ور عدل بُدی به کارها در گردون

کی خاطر اهل فضل رنجیده بُدی؟

(خیام نیشابوری)

گویند بهشت و حور عین خواهد بود

آنجا میِ ناب و انگبین خواهد بود

گر ما می و معشوق گزیدیم چه باک

چون عاقبت کار چنین خواهد بود

)خیام نیشابوری)

گر یک نفست ز زندگانی گذرد

مگذار که جز به شادمانی گذرد

زنهار که سرمایهٔ ملکت به جهان

عمر است، چنان کِش گذرانی گذرد

)ظهیر فاریابی(

اول به هزار لطف بنواخت مرا

آخر به هزار غصه بگداخت مرا

چون مهره مهر خویش می‌باخت مرا

چون من همه او شدم بینداخت مرا

)مولوی(

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من

وین حرف معما نه تو خوانی و نه من

هست از پس پرده گفتگوی من و تو

چون پرده درافتد نه تو مانی و نه من

)خیام نیشابوری(

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران