نسل جوان ایران

کتابهاکتابهای متنی

ناگه غروب کدامین ستاره...

ارسال کننده : سرکار خانم زهرا رحیمی
سطح فعالیت : نویسنده
ایمیل : NJIRAN33[@]GMAIL.COM
تاریخ ارسال : ۲۰ آذر ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 78
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 722
فرمت فایل : pdf
حجم فایل : 8/80kb

قیمت فایل : 6,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 10
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

بگذریم از نیما، که راهگشایی بزرگ و پیامبر نهضت شعر جدید فارسی است و بگذریم از توللی که از نخستین راهپیمایان این راه بوده و روزگاری شعرش در شاعران جوانتر از خودش تأثیر بخشیده و امروزه اسیر درنگی تلخ است که کم و بیش از ناتوانی و فرسودگی او حکایت دارد و من با همه ارادتی که به او دارم ازین اعتراف دشواری ناگزیرم که به گفته خودش: آن فریدون جوان رفته است، که روزی روزگاری آفرینشگر شعرهایی از آن دست که در رها می بینیم بود و امروز جز تکرار دیگر هیچ سخن ندارد آن هم در قالبی که اصلش تکراری و فرسوده است.

سخن بر سر شعر امید است. یعنی شعر امروز فارسی. امید راهگشا و پیامبری از آن دست که نیما بود نیست - زیرا هنگامی به عرصۂ شاعری آمد که این راه از سالیانی چند پیشتر گشوده بود و رهروانی چالاک و گرمرو در آن راه می پیمودند، اما همه دانسته ایم که ارجمندی و عظمت آثار هنری همواره در آن نیست که کسی راه تازه ای برگزیند بلکه گاه گاه، بزرگی و عظمت یک هنرمند در این است که شیوه ای را تکامل - بخشیده و راهی را که قبل از وی گشوده شده بود و دانسته نمی شد که به کجا می‌انجامد - به جهانی گسترده و دنیایی روشن و آفاقی شکوهمند، برساند. چنانکه پیش از استاد توس، شاعران دیگری بودند که به کار حماسه سرایی پرداختند و او بظاهر پیرو ایشان در شمار است اما اکنون پس از قرنها حماسه جاویدان او، از میان خاکستر روزگاران گذشته، همچنان می درخشد و شور و زندگی می پراکند و از آثار شاعران پیش از او جز در کتابهای تاریخ ادبیات و کلاسهای درس آن کمتر سخنی می رود.

این که اخوان، پیامبری همچون نیما نیست، نباید این تصور را در ذهن شما برانگیزد که او شیوه ای ویژه خویش ندارد زیر استقلال او بیش از هر شاعر دیگری است - حتى قدما .

منظور این بود که نیما راهی را آغاز کرد، اما کمال بخشیدن بدین راه و رسم و معرفی راستین علمی آن و نشان دادن نمونه استوارش به دست اخوان انجام شد و از این نقطه است که اهمیت کار امید آشکار می شود و همین نکته است که او را بزرگترین شخصیت ادبی نسل جوان و با اندکی شهامت اگر بگوییم از بزرگترین شخصیت‌های ادبی چند قرن اخیر می سازد.

من این حرفها را میگویم و آینده خود در این باره داوری خواهد کرد که چه مایه بر راه صواب رفته‌ام.

بحث‌‌های کلی و رمزی سودی ندارد، من بعمدا در این نوشته - که خود نیز نمیدانم- به کجاها خواهد کشید– از جزئیات راه و رسم شاعری و هنر او و سنجش آفریده های ذهنیش سخن می‌گویم و تا آنجا که در حدود نیرو و فرصت و مجال من باشد بدین کار خواهم پرداخت زیرا گفتگو از شعر او، در حقیقت، گفتگو از کاملترین و اصیلترین نمونه شعر معاصر ایران است و این خود گفتاری دراز دامن و پهناور می طلبد. و چنانکه گفتم بعمدا این نوشته را ساده و همه کس فهم پیش آوردم، تا دیگران هم اگر حرفی دارند عرضه کنند و چهره حقیقت روشن شود. از چند جهت بحث خواهیم کرد: اساس کار ما در این گفتار مجموعه های شعر اخوان ثالث است که به ترتیب عبارتند از:

1- ارغنون- تهران ۱۳۳۰

۲- زمستان - تهران ۱۳۳۵

۳- آخر شاهنامه تهران ۱۳۳۸

4 - شعرهای پراکنده: که پس از انتشار آخر شاهنامه از وی در مجلات: راهنمای کتاب، کتاب هفته، اندیشه و هنر، پیام نوین، پیغام امروز هفتگی، یغما و مجله آرش به چاپرسیده و هنوز در مجموعه ای جداگانه منتشر نشده است.

به ضمیمه ی حرفه‌‌ایی که او گاه بیگاه، ضمن مقالاتش درباره شعر و شاعری نوشته و در جای خود از نظر نقد ادبی و شناخت شعر معاصر کم از شعرهای او نیست.

در آغاز سخنی کوتاه، درباره مجموعه های شعر و کارهای نخستین و آزمایشی او می‌آوریم، و سپس به بحث اصلی که نقد و بررسی هنر اوست می‌پردازیم.

از ارغنون آغاز می‌کنیم که مجموعه شعرهای جوانی اندک سال و راهجوی است. در محیط مشهد که بگفته یکی از نویسندگان جوان، شهر سنتهای دیر پای است، امید به تلاش برمیخیزد. مایه اصلی شعر و شاعری را به حد کمال دارد اما نمی داند چه باید کرد و راه کدام است؟ مدتها به تأثير انجمنهای ادبی آن روز که امروز هم همان است و هیچ تغییری در آن روی نداده - به تقلید قدما و بعضی معاصران می پردازند قصيده میگوید. قصیده هایش در عین تقلید رگه هایی از استقلال و بینشهای روز را نمایش میدهد و از ذوق آفرینشگر او حکایت دارد.

1- شعر کلاسیک:

از سال ۱۳۲6 تا سال ۱۳۳۰ که نخستین مجموعه شعرش را انتشار داد همواره در نوسان بود و راهی را بدرستی برنگزید. شعرش با همه زیبایی و شور، از رنگ همان شعرهای معمولی فارسی است و اگر کوشش و جنبشی در راه تحول داشت کمتر احساس می شد و بیشتر کارهای تازه ای که انجام داده و کم و بیش در ارغنون آنها را آورده - جنبه آزمایشی و تمرین داشت. هم از نظر محتوی و هم از نظر فرم و قالب قطعات.

غزلهای او- که در ارغنون تمام نشده و به زمستان هم کشیده بیشتر بتأثير شيوه شهریار است که در آن روزگار نخستین جلد دیوانش بتازگی منتشر شده بود و برای جوانانی در سن و سال او تازگی داشت. خود نیز در پایان یکی از غزلهایش اشاره کرده است:

امید بنده ترکی غزلسر است که گوید

«نوشتم این غزل نغز با سواد دو دیده»

 

ندارد

غزل‌های ارغنون- که نغمه عشق و جنون می‌نوازد- شور و احساس فراوان دارد ومیان آنها ابيات شیرین و بلند کم نیست، با این همه ارزش کارهای نخستین او را بیشتر در قصیده های او - که باقتضای استادان شعر خراسان سروده و تا حدی هم از عهده این کار بر آمده است، باید بدانیم مانند خطبۂ اردیبهشت که قصيده ای است به استقبال قصیدۂ منوچهری:

نوروز روزگار مجدد کند همی

وزباغ خویش باغ ارم رد کند همی

(ديوان منوچهری، چاپ دبیرسیاقی، ص ۱۹)

او در پایان این قصیده می‌گوید:

گاهی امید نیز تواند که پنجه نرم

با احمد بن قوص بن احمد کند همی

و در این قصیده ابیات بلند فراوان است. از آن جمله:

آید صدای زنجره انسان که کودکی

تکرار حرف سین مشدد کند همی

و به شيوه قدما، عذر بیهوده دال و ذال را نیز بسیار دلپذیر خواسته آنجا که گوید:

ابر مطير نقطه بشوید ز حرف ذال

گل را به عشق پاک خوش آمد کند همی

(ارغنون– خطبه‌ی اردیبهشت)

در مجموعه ارغنون قصاید و قطعات و غزل‌های بسیار دارد که همگی در چارچوب عروض کهن فارسی است و تنها در یکی از قطعات به نام «غارت» کوشیده تا نوعی وزن را سامان بخشد و پیداست که جنبه آزمایشی دارد و نمی‌تواند راه گزیزی باشد:

... تا نسوزد سینه‌ی من

سینه‌ی پررافت و بی کینه‌ی من

پیش ازین سیگارها را بس بدقت می‌گزیدم

با هوس با بیمناکی با ملامت می‌کشیدم...

( ارغنون – غارت)

که افاعيل عروضی را با یک نسبت خاص منظم کرده. موضوع شعر بسیار انسانی و دردناک است و مانند مثنوی زیبای «خان دشتی» از رنج انسان‌ها مایه گرفته است.

افكار شاعر در این مجموعه بر محور عشق فردی و دردهای اجتماعی می گردد و نمایشگر روح عصیانی و رنج کشیده ای است که در برابر خویش فضای آزادی یافته است. از میان قطعات لیریک این مجموعه چند غزل و دو قطعه «یاد» و «عشق از یاد رفته بسیار پرشور و با حالت سروده شده است و در قطعه «یاد» با این که اثری لیریک و عاشقانه است تأثیر مکتب فکری او نیز احساس می‌شود:

آرامشی خوش بود چون «آرامش صلح»

آن خلوت شیرین اندک ماجرا را.

روشنگران آسمان بودند لیکن

پیش از حریفان، زهره می‌پایید ما را

وز دور چشمک می‌زد و رویش بما بود

(ارغنون – ید)

شعرهای کلاسیک او، چنان که باد کردیم به ارغنون خاتمه نمی یابد و مجموعه زمستان نیز - که پنج سال پس از ارغنون منتشر شده - نیمی شعرهایی است به شیوه های کلاسیک که بیشتر غزل است اما با غزلهای ارغنون تفاوت دارد و بیشتر به جای نغمه خوانیهای عاشقانه جوانی حبسیات شاعر است که در قالب غزل نکته های اجتماعی و حرفهایی جز آنچه معمول غزل است آورده که به جای خود تازگی دارد اما غزل نیست و غزل چیز دیگری است.

محتوى این غزل مانند‌ها، گزارش کوشش‌های به سامان نارسیده او و نمایشگر حسرت‌های گروهی آستین چروکین دیگر است که با وی فریاد میکشیدند تا فلک راسقف بشکافند و طرحی نو دراندازند و سرشار است از دریغا گویی و پریشانروزگاری و پناه جویی به آستان دکه می فروش آن ترسای پیر پیرهن چرکین و در این غزل مانندهای هیچ روزنه امیدی تا دورتر نقطه ی مرزهای باور او احساس نمی شود:

گنه ناکرده بادا فره کشیدن

خدا داند که این درد کمی نیست

خوشا بی دردی و شوریده رنگی

که هرگز خوشتر از آن عالمی نیست

بمیر ای خشک لب در تشنه کامی

که این ابر سترون را نمی‌نیست

(زمستان - خوشا...)

و در غزل «چاره» نیز از بی عهدی فرزندان روزگار و نیرنگ و فریب ایام یاد می‌کند، و سرانجام به همان پناهگاه آخرین که میخوارگی و بی قیدی و لودگی است می‌گراید:

سودند سر به خاک مذلت کسان چوباد

در برجهای قلعه تدبیر کس نماند

تابنده باد مشعل می كاندرين ظلام

موسی بشد به وادی ایمن قبس نماند

(زمستان - چاره)

و در بیشتر غزل‌های این دیوان همین سخنان است که با تعبیرها و مایه‌های گوناگون ادا می‌شود:

بعد از این خاک در باده فروشانم وبس

با می وبا می ومی بر سر پیمانم و بس

(زمستان - بعد ازین)

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران