نسل جوان ایران

علوم انسانیفقه و مبانی حقوق اسلامیآیات الحکام

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد ترجمه و تحقیق کتاب القراض و المضاربه از المبسوط شیخ طوسی

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۱۱ آبان ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 133
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 221
فرمت فایل : word
حجم فایل : 549kb

قیمت فایل : 45,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 19
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

مضاربه از مسائل اقتصادی است که از روز نخست تدوین فقه، وجود داشته است. می توان گفت اولین کتاب منظم و مرتب فقهی که در آن مضاربه و قراض طرح شد، "المبسوط" شیخ طوسی است. از نظر شیخ طوسی مضاربه عقدی جایز است و شرط لزوم عقد را شرط خلاف مقتضای عقد و مبطل مضاربه می داند ولی برخی فقها این شرط را صحیح و لازم الوفاء می دانند. از نظر شیخ طوسی در عقد مضاربه اگر شرط شود که مضارب ضامن سرمایه شود و یا خسارت حاصله از تجارت متوجه شخص مالک نشود چنین عقدی باطل است. بعد از شیخ طوسی تاکنون هر فقیهی که موفق شده کتاب فقهی کاملی بنویسد، مضاربه را هم در آن گنجانده است و این نوع تدوین کتاب های فقهی، برگرفته از روایات موجود در این زمینه است و تمام مجموعه های روایی، روایات باب مضاربه را آورده اند و این دلیل بر اهمیت مضاربه در روایات و فقه اسلامی است و قبل از همه دلیل بر توجه اسلام به این موضوع است.

 

واژگان کلیدی:

مضاربه، قراض، المبسوط، فقه امامیه

فهرست مطالب

فصل اولکلیات.. 1

گفتار اول: بیان مساله. 2

گفتار دوم : اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:5

گفتار سوم: سوالات تحقیق:6

گفتار چهارم: فرضیه های تحقیق:6

گفتار پنجم: اهداف تحقیق. 7

گفتار ششم: روش تحقیق. 8

گفتار هفتم: جنبه نوآوری تحقیق. 8

گفتار هشتم: تعریف مضاربه و قراض... 9

گفتار نهم: سازماندهی پژوهش.. 32

فصل دوممسائل مربوط به عقد مضاربه. 33

گفتار اول: شرط ضمن عقد در مضاربه. 34

گفتار دوم: جایز بودن مضاربه. 36

گفتار سوم: توافق در سود مضاربه. 41

گفتار چهارم: شروط باطل ضمن عقد مضاربه. 49

گفتار پنجم: نظارت صاحب مال در مضاربه. 54

گفتار ششم: انفاق از مال مورد مضاربه. 57

گفتار هفتم: خرج کردن مال مورد مضاربه. 59

گفتار هشتم: شروط ضمن عقد. 67

گفتار نهم: عیب در کالای مورد عقد. 70

بند اول: وظیفه عامل. 70

بند دوم: وظیفه وکیل. 80

گفتار دهم: وکالت در مضاربه. 80

گفتار دوازدهم: توارث در مضاربه. 96

گفتار سیزدهم: تقسیم سود در مضاربه. 98

بند اول: سود حاصله در تجارت.. 98

بند دوم: سود حاصله در حکم ضمان. 111

گفتار چهاردهم: پرداخت زکات.. 116

گفتار پانزدهم: اختلاف در تقسیم سود118

گفتار شانزدهم: صیغه عقد مضاربه. 123

گفتار هفدهم: تصرف عامل در مال مورد مضاربه. 129

گفتار هجدهم: مضاربه در مرض متصل به موت.. 134

گفتار نوزدهم: اختلاف در خرید عبد. 139

گفتار بیستم: حدود اختیارات عامل. 145

بند اول: محدودیت ها145

بند دوم: اختیارات.. 147

گفتار بیست و یکم: تعدد عامل. 154

گفتار بیست و دوم: تلف مال مورد مضاربه. 166

گفتار بیست و سوم: وظایف صاحب مال. 171

گفتار بیست و چهارم: شروط باطل. 175

گفتار بیست و پنجم: مضاربه به صورت مشروط. 177

فصل سومانحلال عقد مضاربه. 181

گفتار اول: نفقه عامل. 182

گفتار دوم: تعدد صاحب مال. 191

گفتار سوم: لزوم معین بودن سرمایه. 197

فهرست منابع. 210

Abstract213

 

 

 

گفتار اول: بیان مساله

مضاربه يعني تجارت باسرمايه ديگری ودراصطلاح عقدي است كه به موجب آن فردى (مالك) مالی رادراختيارفردی ديگر (عامل) مي‌گذاردتاباآن مال تجارت كندوسودحاصله ميان آن دو به نسبت معينى تقسيم گردد.

عقد مضاربه كه به نام «قراض» يا «مقارضه» نيز خوانده شده است، از اهمّيت خاصّي برخوردار است؛ زيرا از ديدگاه اقتصادي، مبيّن نقش كار و سرمايه در قلمرو فعّاليّتهاي اقتصادي مي‏باشند. لذا فقها از دیرباز به این مساله اهمیت داده و در کتب فقهی به بررسی این عقد و احکام و آثار آن پرداخته اند.

یکـــی از مهم ترین این کتب، المبسوط فی فقه الامامیه اثر شیـــخ طوسی است.

محمدبن حسن طوسی معروف به شیخ طوسی،شیخ‌الطایفه وشیخ،ازعلمای ایرانی شیعه درقرون چهارم وپنجم هجری قمری بود. اومعاصرسلطان محمودغزنوی،حکومت آل بویه،شیخ صدوق،فردوسی،شیخ مفیدوسیــدمرتضی بوده‌است.

شیخ طوسی توانست مکتب اجتهادی فقه جعفری رادربرابرمکاتب فقهی اهل سنت به استقلال برساندوآنراکامل کند. دستاوردهای علمی وی درعلم حدیث،رجال،اصول،فقه،کلام وتفسیرشیعه هچنان بودکه علمای بعدی ازجمله علامه حلی وی را رئیس طایفه شیعه نامیده‌اند.

کتاب «المبسوط» یکی از بزرگترین و مهم‌ترین آثار فقهی قدماء و از مشهورترین آثار بجای مانده از شیخ طوسی است که همواره در طول تاریخ فقه مورد توجه و استفادهی فقهای عظام واقع شده و در کتب استدلالی مفصل از آن نقل قول شده و به آن استناد نموده‌اند. مؤلف در خطبهی کتاب دربارهی اهمیت و ارزش کتاب می‌نویسد: هذا الکتاب إذا سهل الله تعالی إتمامه ی***** کتابا لا نظیر له فی کتب أصحابنا و لا فی کتاب المخالفین لأنّی إلی الآن ما عرفت لأحد من الفقهاء کتابا واحدا یشتمل علی الأصول و الفروع مستوفیا بمذهبنا.

"کتاب القراض و المضاربه" قسمتی از جلــد سوم این کتاب ارزشمند است که به بررسی احکام عقد مضاربه یا قراض می پردازد.

مضاربـــه، يك نوع شركت عقـدي است كه در قانون مدني به عنوان يكي از عقود معين كه اختصاص به امور تجاري دارد، شناخته شده است. ماهيت واقعي مضاربه، شركت سرمايه(وجه نقد) و كار است و در بيان حقيقت آن تقريباً هيچ اختلافي بين فقهاء معّظم وجود ندارد، و همه آن را، با اختلاف كمي در عبارت، چنين تعريف كرده‏اند:

« وَهِيَ اَنْ يَدْفَعَ اْلاِنْسانُ مالاً الي غيِرهِ ليَعْمَل فيه بحصةٍ معيّنةٍ مِنْ رِبْحِهِ». يعني شخصي (صاحب مال، مقارض) مقداري پول در اختيار فرد ديگري (عامل ـ مقارَض ـ مضارِب) قرار مي‏دهد تا شخص دوم با اين مال تجـــارت كرده و سود حاصل را به نسبت معيني، مطابق قراردادي كه منعقد ساخته‏اند، بين خود تقسيم كنند.

اركان عقدمضاربه عبارتند از:

الف- ايجاب وقبول‏

عبارت ازلفظى است كه طرفين به وسيله آن رضايت خودراازعقدمضاربه باشرايطش اعلام مى‏دارنـد. لازم نيست اين الفـــاظ به عربـــى باشدبلكه به هرزبانـــى كه منظورطرفين ازعقدرابرساندكفايت مى‏كند.

ب -طرفين عقد

صاحب سرمايه رامالك وتاجرراعامل يامضارب مى‏گويند. مالك وعامل بايدشرايط عمومی صحت معاملات اعم ازبلوغ‏،عقل واختيارراداراباشندهمچنين مالك نبايدبه خاطرورشكستگى محجورباشدوعامل نيزبايدقدرت تجارت باسرمايه موجودراداشته باشد.

ج - سرمايه

سرمايه مالى است كه مالك براى كار،به عامل مى‏دهدتاباآن به تجارت بپردازدبايدشرايط زيرراداشته باشد :

۱. عين باشد: بنابراين مضاربه بامنفعت ويادَين،صحيح نیست.

۲. نقدباشد. بنابراين مضاربه باجنس وكالاصحيح نيست.

۳. معلوم باشد: مقدارسرمايه هم ازلحاظ كمّى وهم ازلحاظ كيفى بايدمعلوم ومعين باشد.

دـ كار (عمل)

نوع كارى كه بايدعامل باسرمايه انجام دهدتجارت است واگرعامل ازراههاى ديگرى مثل توليديازراعت وغيره‏،ازسرمايه سودبدست آوردعنوان مضاربه به آن صدق نمى‏كند. اگردرمضاربه‏،عامل مكلّف به تجارت خاصّى نشده باشدمضاربه رامطلق یاعام واگرمكلّف به تجارت خاصّى شده باشدمضاربه رامقيّدیاخاص مى‏گويند.

هـ ـ سود

فایده‌ای که ازعملیات تجارت حاصل می‌شودراسودمی‌گویند،این سودشرایطی دارد:

۱. سود مضاربه متعلق به عامل ومالك مى‏باشدواختصاص مقدارى ازسودبه فردثالثى كه نقشى درعمليات مضاربه نداردصحیح نیست.

۲. سهم هركدام ازمالك وعامل ازسودحاصله بايددرابتداى عقدمشخص شود. اين مقداربايدبراى هركدام به صورت كسرى ازكل سودباشد.

۳. زمان تقسيم سودبعدازپايان مضــــاربه است،اگرمضـاربه به هردليلى فسخ شودكالاهاى موجودفروخته شده ونقدمى‏شود. سپس اصل سرمايه اوّليه ازآن كم مى‏شودكه دراينخصوص زيانهاياتلفهاى واردبه سرمايه نيزازسودحاصله جبران مى‏شود. سودباقى مانده به نسبت سهم هريك ازعامل ومالك تقسيم مى‏شود.

از آنجا که تا کنون ترجمه ای از باب مضاربه کتاب المبسوط شیخ طوسی به زبان فارسی صورت نگرفته است، در این پایان نامه به ترجمه و تحقیق این اثر ارزشمند می پردازیم و در ضمن آن به موارد ذیل توجه می نماییم:

1-تاکید به مواردی که نظر نویسنده کتاب با فقهای صاحب نام اختلاف دارد.

2-توضیح واژه ها یا تکمیل نظر مصنف که در متن اصلی امکان پذیر نبوده است.

3-ساده نویسی درعین رعایت جنبه های عملی و تحقیقی.

4-به منظورتنوع وعدم پیوستگی مطالب ،عناوین بر اساس محتوای مباحث کتاب به عنوان تیترافزوده می شود وتدوین فهرست بر همین اساس می باشد.

5-به طور کلی تلاش بر آن بوده تا برگردان به فارسی دقیقا صورت پذیرد، لیکن طبیعی است که در برخی موارد(که البته کم است) با هدف روانی وزیبایی متن، کلماتی جا به جا یا آزاد ترجمه شده است.

گفتار دوم : اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:

شيخ بزرگوار ابوجعفر محمد بن حسن طوسی یکی از درخشان ترین ستارگان جهان اسلام است، شیخ طوسی نمونه کاملی است از تجلی اسلامی در کالبد ابرانی، از زندگی امتال شيخ طوسی می توان کاملا پی برد که معنویت اسلام تا چه اندازه در اعماق روح مردم این مرز و بوم نفوذ کرده است تا آنجای که افرادی مانند طوسی سراسر زندگی خود را وقف خدمت به این دین کرده و دمی نیاسوده اند. شیخ تنها در یک رشته از رشته های علوم اسلامی کار نکرده و محصص نشده است، بلکه در رشتهای گوناگونی زحمت کشیده و کتاب تصنیف کرده است و در همه آن رشته ها از طراز اول آنها است.

او هم فضيه است، هم محدث، هم متكلم، هم مفسر، هم رجالی و هم ادیب. از این رو تنها از یک از او به نمی توان او را دید و شناحت بلکه از زوایایی گوناگونی باید به ار نظر افکند.!

شیخ طوسی در عصر خود نیاز به تحولی در فقه و اجتهاد را احساس می کند و مانند موارد مشابه، بر آوردن چنین نیازی بدون (به اصطلاح امروز ) سنت شکنی و جربان بر خلاف عادت مالوف، میسر نیست بنابر این، شجاعت عقلی و ادبی ضرورت می باید و شبیخ با شجاعنی که محصوص شخصیت های بر جستهای از طراز حود اوست با نوشتن کتاب مبسوط چنین گامی را بر می آورد و فضه و اجتهاد شیعه را وارد مرحله جدیدی می کند. شیخ با این عمل حود او ثابت کرد که از ضمیری آگاه برخوردار است و نیاز عصر خویش را درک می کند.

شيخ بزرگوار ابوجعفر محمد بن حسن طوسی یکی از درخشان ترین ستارگان جهان اسلام است، شیخ طوسی نمونه کاملی است از تجلی اسلامی در کالبد ابرانی، از زندگی امتال شيخ طوسی میتوان کاملا پی برد که معنویت اسلام تا چه اندازه در اعماق روح مردم این مرز و بوم نفوذ کرده است تا آنجای که افرادی مانند طوسی سراسر زندگی خود را وقف خدمت به این دین کرده و دمی نیاسوده اند. شیخ تنها در یک رشته از رشته های علوم اسلامی کار نکرده و محصص نشده است ، بلکه در رشتهای گوناگونی زحمت کشیده و کتاب تصنیف کرده است و در همه آن رشته ها از طراز اول آنها است.

او هم فضيه است، هم محدث، هم متكلم، هم مفسر، هم رجالی و هم ادیب. از این رو تنها از یک از او به نمی توان او را دید و شناحت بلکه از زوایایی گوناگونی باید به ار نظر افکند. شیخ طوسی در عصر خود نیاز به تحولی در فقه و اجتهاد را احساس می کند و مانند موارد مشابه، بر آوردن چنین نیازی بدون (به اصطلاح امروز) سنت شکنی و جربان بر خلاف عادت مالوف، میسر نیست بنابر این، شجاعت عقلی و ادبی ضرورت می باید و شبیخ با شجاعنی که محصوص شخصیت های بر جستهای از طراز حود اوست با نوشتن کتاب مبسوط چنین گامی را بر می آورد و فضه و اجتهاد شیعه را وارد مرحله جدیدی می کند. شیخ با این عمل حود او ثابت کرد که از ضمیری آگاه برخوردار است و نیاز عصر خویش را درک می کند. با توجه به موارد بیان شده توجه به ترجمه کتاب القراض و المضاربه از المبسوط شیخ طوسی لازم و ضروری می نماید.

 

گفتار سوم: سوالات تحقیق:

سوال اصلی

1-نظر شیخ طوسی از لحاظ جواز یا لزوم عقد مضاربه چگونه است؟

سوالات فرعی :

1-شرط ضمان و عهده خسارت از طرف عامل، از دیدگاه شیخ طوسی چگونه است؟

2-از نظر شیخ طوسی در عقد مضاربه سرمایه چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

3-از نظر شیخ طوسی در عقد مضاربه شرط سود به نفع ثالث چگونه است؟

 

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران