نسل جوان ایران

علوم انسانیعلوم تربیتیروان‌شناسی تربیتی

بررسی مسائل زنان حاشیه نشین با تاکید بر آسیب های روانی- اجتماعی در منطقه ارزنان و دارک اصفهان

ارسال کننده : سرکار خانم زهرا رحیمی
سطح فعالیت : نویسنده
ایمیل : NJIRAN33[@]GMAIL.COM
تاریخ ارسال : ۲۶ مهر ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 238
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 170
فرمت فایل : word
حجم فایل : 1.197kb

قیمت فایل : 35,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 18
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

1-1- مقدمه

از دیرباز انسان‌ها برای س*****ت خود از تنه درختان، غارها و... استفاده می‌کردند. با پیشرفت شهرنشینی و صنعت شیوه‌های زندگی و س*****ت تغییر یافت. بر اساس آمار می‌توان گفت بیش از نیمی از مردم دنیا در شهرها زندگی می‌کنند و به طبع در حاشیه‌ی شهرهای بزرگ جهان س*****ت گاه‌ها و آلونک‌های غیر رسمی نیز وجود دارد، که به علت عدم دسترسی به امکانات اولیه زندگی همواره در معرض تهدید هستند.

بخش دردناک و همیشه همراه شهرهای ایران، سایه معلول و دردسر آفرینی بنام زاغه نشینی، کپرنشینی، آلونک‌ها و حاشیه نشین‌ها بوده‌اند که چون بختکی، از یک سو محصول فضولات پالایش نشده اقتصاد نامتوازن شهری و فرهنگ فقر و از سوی دیگر خود صادر کننده فهرست ناهنجاری‌ها و کژمداری‌های رفتاری به دایه دوست نداشتنی‌شان، یعنی شهرها و شهری‌ها هستند (روزنامه ایران، 1384: 3199).

حاشیه نشینی یا زاغه نشینی اصطلاحی است که به محله‌های مس*****ی غیر متعارف و متداول شهری اطلاق می‌شود. چارلز آبرامز از مفهوم زاغه‌ها و مناطق زاغه نشین تعبیری به این شرح ارائه می‌دهد: «ساختمان یا بخشی از شهر که در آن ویرانی، نارسایی عرضه خدمات درمانی، تراکم زیاد جمعیت در واحدهای مس*****ی، فقدان آسایش لازم و خطرات ناشی از عوامل طبیعی نظیر سیل دیده می‌شود، ‌می‌تواند به عنوان زاغه یا منطقه زاغه نشین معرفی گردد» (شکوئی، 1355: 10). بنابر‌‌‌این تعریف، می‌‌‌توان محله‌های فاقد تجهیزات شهری (آب و برق، مدرسه، درمانگاه، وسایل حمل و نقل عمومی و مانند آن) را در ردیف مناطق حاشیه نشین طبقه بندی کرد.

به طور کلی، حاشیه نشینی در شهرهایی که پذیرای جمعیت اضافی در بافت اصلی خود نیستند، رشد می‌کند و عده کثیری از مهاجرین با س*****ت در حاشیه‌‌های اطراف شهرها به کارهای غیر تولیدی کشانده می‌شوند. حاشیه نشینی و جرم پیوند نزدیکی با هم دارند (ستوده، 1376: 77). در واقع حاشیه نشینی مقدمه‌‌‌‌ای بر آسیب‌های روانی- اجتماعی است. نابسامانی‌‌‌های اقتصادی- اجتماعی از قبیل فقر، تورم، گرانی، بیکاری، فقدان امنیت مالی و حقوقی و دیگر عواملی که باعث محرومیت می‌شوند، زمینه مساعدی را برای انواع مختلف آسیب‌های روانی- اجتماعی چون:خودکشی، سرقت، اعتیاد، روسپیگری، تکدی‌‌‌گری، خشونت خانگی، استرس و... فراهم می‌آورد (ستوده، 1376).

زنان مناطق حاشیه نشین با مشکلات مضاعفی روبرو هستند، چرا که از یک سو خود آن‌ها به دلیل فقر، بی‌سوادی و کم سوادی، از موقعیت فرودستی برخوردار هستند، و از سوی دیگر، شرایط خانوادگی و اجتماعی آن‌ها نیز در جهت سوق دادن آنان به سمت انحرافات اجتماعی مساعدتر بوده، و لذا احتمال بزهکاری و بزه دیدگی آنان بیشتر است. زنان حاشیه نشین در خانواده‌هایی زندگی می‌کنند که از نظر اقتصادی و فرهنگی با فقر شدید روبه رو هستند، این خانواده‌ها نه تنها زنان را مورد حمایت عاطفی و مالی چندانی قرار نمی‌دهند؛ بلکه در مقابل، از زنان انتظار دارند در زمینه تأمین معاش فعال باشند و در این راه، از ترغیب و اجبار زنان به انواع مشاغل کاذب و حتی غیر قانونی مانند- تکدی‌گری، دست فروشی، فروش مواد مخدر و حتی تن فروشی و روسپیگری- ابایی ندارد. محیط اجتماعی نیز فاقد کنترل پلیس و نهادهای رسمی بوده، گروه‌های منحرف و بزهکار در این مناطق فعال بوده، و لذا امکان درگیر شدن زنان در این گروه‌‌ها و باندها هم به صورت بزهکار و هم به عنوان بزه دیده و قربانی بسیار است.

بنابراین در چنین محیط اجتماعی بیمار و آلوده‌ای که ارزش‌های انسانی از بین رفته، احتمال بیشتری وجود دارد که زنان در معرض انواع آسیب‌های روانی- اجتماعی قرار گیرند. ضمن این که، به دلیل شرایط نامساعد اجتماعی، این زنان آسیب دیده از حداقل حمایت‌های اجتماعی نیز برخوردار نبوده و شانس یک زندگی سالم را از دست می‌دهند.

بدین ترتیب زنان حاشیه نشین طبقه‌ای از جامعه هستند که به طور ویژه باید توسط محققان، نهادهای اجتماعی، برنامه ریزان شهری، و سیاست گذاران اجتماعی مورد توجه قرار گیرند، شرایط آنان بررسی شده و تلاش شود تا ضمن بهبود شرایط فردی، شرایط اجتماعی آنان نیز بهبود یابد.

Contents1-4- اهداف تحقیق. 6

1- 4- 1- هدف کلی. 6

1- 4- 2- اهداف جزئی. 6

1- 5- تعریف مفاهیم و متغیرهای تحقیق. 6

1- 5- 1- حاشیه نشینی. 6

1- 5- 2- آسیب روانی. 6

1- 5- 3- آسیب اجتماعی. 7

1- 5- 4- اعتیاد7

1- 5- 5- طلاق. 7

1- 5- 6- ارزنان. 8

1- 5- 7- دارک.. 8

فصل دوم8

مبانی نظری و ادبیات تحقیق. 8

2- 1- مقدمه. 8

2- 2- مفهوم حاشیه نشینی. 8

2- 3- واژه شناسی حاشیه نشینی. 13

2- 4- ویژگی‌های حاشیه نشینی و حاشیه نشین‌ها14

2-5- انواع حاشیه نشینی. 16

2- 5- 1- تقسیم بندی حاشیه نشینی بر اساس محل س*****ت اولیه. 16

2- 5- 1- 1- الف) حاشیه نشین بومی. 16

2- 5- 1- 2- ب) حاشیه نشین غیر بومی داخلی. 16

2- 4- 1- 3- ج) حاشیه نشینی دوگانه. 17

2- 4- 2- تقسیم بندی حاشیه نشینی بر اساس نوع مسکن یا تیپولوژی مسکن. 17

2- 4- 3- تقسیم بندی حاشیه نشینی از نظر ویژگی حاشیه نشین‌ها19

2- 4- 3- 1- الف) حاشیه نشینی آشکار. 19

2- 4- 3- 2- ب) حاشیه نشینی پنهان. 19

2- 4- 4- بر اساس جنبه‌های حاشیه نشینی. 19

2- 4- 5- انواع حاشیه نشینی بر اساس مقر جغرافیایی در شهر. 21

2- 4- 5- 1- الف) س*****تگاه‌های غیررسمی اطراف و حاشیه‌های شهرها21

2- 4- 5- 2- ب) حاشیه‌های درون شهری:22

2- 4- 5- 3- ج) حاشیه گزینی. 23

2- 6- تاریخچه حاشیه نشینی. 23

2- 6- 1- سابقه حاشیه نشینی در کشورهای صنعتی. 24

2- 6- 2- سابقه حاشیه نشینی در جهان سوم24

2- 6- 3- حاشیه نشینی در ایران. 26

2- 6- 4- زاغه نشینی و حاشیه نشینی در اصفهان. 27

2- 7- پراکندگی حاشیه نشینان شهر اصفهان. 28

2- 7- 1- تركيب جمعیتی منطقه حاشیه نشین مورد مطالعه (ارزنان و دارک)29

2 - 7 - 2 - معرفی منطقه مورد مطالعه (ارزنان و دارک)29

2- 8- علل حاشیه نشینی در ایران. 30

2- 9- مراحل رشد س*****ت گاه‌های غیر رسمی شهری.. 32

مرحله اول شکل‌گیری اولیه. 33

مرحله دوم: دوره انتقال و گذر. 33

مرحله سوم: دوره پیوستگی، انسجام و ثبات نسبی. 33

2- 10- تحلیل سه وجهی علل شکل‌گیری حاشیه نشینی (الگوی سه سطحی تحلیل)34

2- 10- 1- سطح کلان. 34

2- 10- 2- سطح میانه. 35

2- 10- 3- سطح خرد35

2-11- نتایج و پیامدهای اسکان غیر رسمی (حاشیه نشینی)35

2- 12- مهاجرت و پدیده حاشیه نشینی. 37

2- 13- حاشیه نشینی و فرهنگ فقر. 38

2- 14- حاشیه نشینی و جرم40

2- 15- زنانه شدن آسیب‌های اجتماعی. 41

2- 16- بزهکاری و بزه دیدگی زنان در محدوده های حاشیه‌ای.. 42

2- 16- 1- بزهکاری زنان حاشیه نشین. 42

2- 16- 2- بزه دیدگی زنان در محله‌های حاشیه‌ای.. 45

2- 17- دیدگاه موافقان و مخالفان در مورد حاشیه نشینی. 48

2- 17- 1- مؤافقان. 48

2- 17- 2- مخالفان. 49

2- 18- برخی دیدگاه‌ها و راهبردهای ارائه شده در برخورد با پدیده‌ی حاشیه نشینی. 51

2- 18- 1- دیدگاه اصلاح طلب 51

2- 18- 2- دید گاه رادیکالی (موافقان با تغییرات بنیادین)51

2- 18- 3- دیدگاه جامعه گرایان جديد52

2- 18- 4- دیدگاه انسان گرا52

2- 18- 5- دیدگاه مدیریتی و آموزشی. 53

2- 18- 6- دیدگاه لیبرالی. 53

2- 18- 7- دیدگاه تخریب و باز سازی.. 54

2- 18- 8- دیدگاه خنثی و منفعل. 55

2- 18- 9- دیدگاه بنیادگرایی. 55

2- 18- 10- دیدگاه اقتصادي.. 55

2- 18- 11- راهبرد توانمندسازی.. 56

محورهای اصلی توانمند سازی به شرح زیر می‌باشد:56

2- 19- نظریات حاشیه نشینی. 57

2- 19- 1- نظریه‌های اقتصادی.. 57

2- 19- 1- 1- کولین. 57

2- 19- 1- 2- نظریه کلودگرون. 57

2- 19- 2- نظریه مهاجرت.. 57

2- 19- 2- 1- نظریه پل میدوز. 57

2- 19- 3- دیدگاه بوم شناسی شهری.. 58

2- 19- 3- 1- نظریه مارشال کلینارد58

2- 19- 3- 2- ایورت استونکویست و حاشیه نشینی. 59

2- 19- 3- 3- ارنست برگس و حاشیه نشینی. 59

2- 19- 3- 4- پارک‌و حاشیه نشینی. 61

2- 19- 4- مكتب وابستگی. 62

2- 19- 4- 1- آندره گوندرفرانک... 62

2- 19- 4- 2- مانوئل کاستلز و حاشیه نشینی. 63

2- 19- 5- نظریه فقر و محرومیت.. 64

2- 19- 5- 1- نظریه‌ی تله محرومیت.. 64

2- 19- 5- 2- نظریه محرومیت نسبی و حاشیه نشینی. 65

2- 19- 6- نظريات حاشیه نشینی در ایران. 67

2- 19- 6- 1- پیران و حاشیه نشینی. 67

2- 19- 6- 2- زاهد زاهدانی و حاشیه نشینی. 68

2- 19- 6- 2- 1- طرح یک نظریه. 68

2- 20- نظریه‌ها و تئوری‌های جرم شناسی در خصوص تأثیر محیط بر ارتکاب جرایم69

2- 20- 1- نظریه دورکیم69

2 - 20 - 2 - مكتب محیط اجتماعی و فرهنگی. 70

2- 20- 3- تئوری ادوین ساترلند70

4- 20- 2- نظریه مرتن. 71

2- 50- 5- نظریه تضاد71

2- 20- 6- تئوری ژان دولارد72

2- 21- خلاصه نظریات و دیدگاه‌ها72

2- 22- چارچوب نظری.. 72

2- 23- پیشینه تحقیق. 77

2- 23- 1- پیشینه داخلی. 77

2- 23- 2- پیشینه خارجی. 80

2- 44- فرضیه‌ها (در صورت لزوم) یا سؤال‌های تحقیق. 83

فصل سوم85

مبانی روش تحقیق. 85

3- 1- مقدمه. 85

3- 2- روش تحقیق. 85

3- 3- جامعه آماری.. 85

3- 4- حجم نمونه. 86

5- 3 - روش نمونه‌گیری.. 86

3- 6- ابزار تحقیق و روش اجراء تحقيق. 86

3- 7- نحوه سنجش متغيرها87

3- 8- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای تحقیق. 88

3- 8- 1- تعریف نظری و عملیاتی متغیر مستقل. 88

3- 8- 1- 1- حاشیه نشینی. 88

3- 8- 2- تعریف نظری و عملیاتی متغیرهای وابسته. 90

3- 8- 2- 1- طلاق. 91

جدول شماره (3-4) تجربه طلاق. 91

3- 8- 2- 2- اعتیاد91

3- 8- 2- 3- روسپیگری.. 92

3- 8- 2- 4- خشونت.. 92

3- 8- 2- 5- فقر. 93

3- 8- 2- 6- دست فروشی. 94

3- 8- 2- 7- تکدی‌گری.. 95

3- 8- 2- 8- افسردگی. 95

3- 8- 2- 9- اضطراب.. 96

3- 8- 2- 10- استرس.. 97

3- 9- واحد تحليل. 98

3- 10- روش جمع آوری اطلاعات.. 98

3- 11- آزمون مقدماتی. 98

3- 12- روایی و پایایی تحقیق. 99

3- 12-1- روایی. 99

3- 12- 2- پایایی. 99

3- 13- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها100

فصل چهارم100

تجزیه و تحلیل داده‌ها100

4-1- مقدمه. 100

4-2- توصیف آماری یافته‌های پژوهش.. 101

4-3- آمار استنباطی. 118

4-3-1- آزمون فرضیه‌های پژوهش.. 118

4- 3- 1- 1- آزمون فرضیه اول. 118

4-3-1-2- آزمون فرضیه دوم118

4- 3- 1- 2- 1- بین حاشیه نشینی و و ضعیت تاهل رابطه وجود دارد.118

4-3-1-3- آزمون فرضیه سوم118

4- 3- 1- 4- آزمون فرضیه چهارم118

4- 3- 1- 5- آزمون فرضیه پنجم118

4- 3- 1- 6- آزمون فرضیه ششم118

4- 3- 1- 7- آزمون فرضیه هفتم118

4-3- 1- 8- آزمون فرضیه هشتم118

4- 3- 1- 9- آزمون فرضیه نهم118

4- 3- 1- 10- آزمون فرضیه دهم118

فصل پنجم118

بحث و نتیجه گیری.. 118

5- 1- مقدمه. 118

خلاصه‌ي مباحث.. 118

2- 5- نتایج آمار توصیفی. 118

5- 3- تبيين فرضیه‌های تحقیق. 118

5- 3- 1- فرضیه‌ی اول تحقیق. 118

5- 3- 2- فرضیه‌ی دوم تحقیق. 118

5- 3- 3- فرضیه‌ی سوم تحقيق. 118

5- 3- 4- فرضیه‌ی چهارم تحقيق. 118

5- 3- 3- فرضیه‌ی هشتم و نهم تحقيق. 118

5- 3- 7- فرضیه‌ی دهم تحقيق. 118

5-4- پیشنهادات.. 118

5 - 5- مشکلات و محدودیت‌های تحقیق. 118

5- 6- پیشنهادات به محققین آینده118

پیوست.. 118

فهرست منابع و مآخذ118

 

1- 1- مقدمه. 1

1- 2- بیان مسأله. 2

1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق. 4

 

1- 2- بیان مسأله

یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین مشکلات شهرهای جدید که سالیان سال است ذهن محققان و پژوهشگران شهری را به خود مشغول کرده است، ظهور مناطقی خاص تحت عنوان نواحی حاشیه نشین است. مناطق حاشیه نشین یا زاغه‌‌ها به س*****ت گاه ها و محله‌های غیررسمی، غیر قانونی و بدون مجوز گفته می‌‌‌شود که در حاشیه شهرها به وجود می‌آیند. این مناطق عمدتا فقیر نشین و فاقد تأسیسات و خدمات شهری مناسب و کافی بوده، شکاف و نابرابری عمیق اجتماعی بین ساکنان این س*****ت گاه‌ها و مناطق رسمی شهری وجود داشته و این عامل موجب تشدید پتانسیل تضاد و شورش در این مناطق می‌گردد، به علاوه میزان جرم و جنایت و بزهکاری در آن‌‌ها به دلیل فقر مطلق و بی سوادی حاکم بر زاغه نشین‌ها از یک سو و عدم وجود و کنترل نیروهای نظامی و انتظامی و نهادهای رسمی از سوی دیگر بسیار بالاست. به همین دلیل، حاشیه‌های شهری معمولا محل س*****ت بسیاری از تبهکاران و باندهای قاچاق مواد مخدر بوده، بالاترین میزان جرایم در آن‌‌ها رخ می‌دهد.

در حال حاضر 80% شهرهای بزرگ جهان در کشورهای در حال توسعه قرار دارند و 60% ساکنین آن‌ها حاشیه نشین هستند که این حاشیه‌‌ها شرایط فقر محیطی، ازدحام جمعیت را نشان می‌دهند (تورين وهمکاران، 2007: 228، به نقل از شریفی نیا، 1391: 1)

امروزه یکی از مهم ترین روندهادر مهاجرت، ورود زنان به جریان‌های مهاجرت است. تا دو دهه قبل، در تحقیقات و مداخلات سیاسی در مورد مهاجرت، جنسیت به عنوان یک مقوله تحلیلی در نظر گرفته نمی‌شد. این بی توجهی بر این فرض مبتنی بود که مهاجرت‌ها بیشتر جریانی مردانه و مهاجرت زنان فقط در ارتباط با مهاجرت‌‌‌های خانواده است، اما در دهه‌‌‌های اخیر حدود نیمی از مهاجران زنان هستند. زنان در هر دو مهاجرت‌های بین المللی و داخلی حضور زیادی داشته‌اند و سرعت زنانه شدن از دو دهه اخیر افزایش یافته است (سنگرا، 2003؛ به نقل از محمودیان، 1388).

افزایش نوع و میزان بزهکاری‌‌های زنان در جامعه شهری کنونی در مقایسه با گذشته موجب شده است که برخی محققان از «زنانه شدن آسیب‌های اجتماعی» سخن گویند. این اصطلاح بدین معناست که سهم زنان در آسیب‌های اجتماعی در حال افزایش است. اعتیاد، فقر، روسپیگری و حتی ارتکاب به جرم و جنایت، به دلیل فشارهای روانی، اقتصادی و اجتماعی گریبان زنان بسیاری را در جامعه ما گرفته است. چنانکه سهم آنان در آسیب‌هایی که تا به حال در فرهنگ ما مردانه تلقی می‌شدند، بیشتر شده است (ستوده، 1386: 100).

حاشیه نشینی در ایران نیز همزاد شهر نشینی شتابان کشور است و سابقه آن به 6-5 دهه پیش باز می‌گردد. مهاجرت‌‌های شدید روستا- شهری در کنار فقر شهری از عوامل حاشیه نشینی در ایران است که نه تنها در کلان شهرهای ایران بلکه حتی در شهر‌های درجه دوم قابل مشاهده است و جلوهای ناشایست از فقر شهری به شمار می‌‌رود (عباس زاده، 1389: 245).

شهر اصفهان نیز از سالیانی قبل به منطقه‌ای مهاجرنشین تبدیل شده است.

با سرعت گرفتن رشد و توسعه شهری اصفهان، این مناطق حاشیه‌‌‌ای رشدی سریعتر داشته‌‌اند. این مناطق به ویژه در محدوده شمال شهر، به خصوص در امتداد محور زینبیه و پیرامون جاده دولت آباد شکل گرفته‌اند. مناطق حاشیه نشین دارک و ارزنان که در این پژوهش مورد بررسی قرار خواهند گرفت، در همین ناحیه قرار دارند. در بین افراد حاشیه نشین صرفا افراد مهاجر نیستند که در این منطقه سکنی گزیده‌اند، بلکه افراد کم در آمد شهری نیز می‌باشند که به علت نداشتن توان مالی برای خرید زمین و یا در آمد کافی برای امرار معاش در شهر در این منطقه مانده و در کنار سایر افراد زندگی می‌‌کنند.

براین اساس، و با توجه به شرایط خاص حاکم بر مناطق حاشیه نشین و آسیب پذیری زنان در مناطق فوق، این پژوهش در پی آن است که به بررسی مسائل زنان حاشیه نشین ساکن در دو منطقه ارزنان و دارک اصفهان پرداخته، و به ویژه آسیب‌های روانی- اجتماعی که این زنان با آنان روبرو هستند، شناسایی کرده، در نهایت به تحلیل و تبیین چگونگی وقوع این آسیب‌ها و ارائه راهکارهایی به منظور کاهش این آسیب‌ها بپردازد.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران