نسل جوان ایران

علوم انسانیحقوقحقوق ثبت

بررسی وضعیت تثبیت مالکیت فکری و چگونگی احقاق حقوق آن

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۲۲ مرداد ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 121
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 116
فرمت فایل : word
حجم فایل : 685kb

قیمت فایل : 50,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 2
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

حق بر آثار فکری اگرچه ریشه در دوران باستان دارد و حتی در جوامع بدوی نیز نمونه‌هایی از آن دیده می‌شود، اما نظام مالکیت فکری با ویژگی‌ها و آثار گسترده‌ی آن خاص جامعه‌ی مدرن است. آن چه آثار فکری را از اشیاء مادی متمایز می‌سازد ویژگی غیرمادی و غیر ملموس بودن آنهاست. با این حال این خصیصه مانع از تلقی این آثار به عنوان مال نیست. برای تحقق مالیت و ارزش اقتصادی اشیاء وجود دو عنصر فایده مندی و کمیابی ضروری است. عنصر کمیابی در مورد آثار فکری به صورت طبیعی وجود ندارد و تنها حمایت قانونی از این آثار است که موجب تحقق کمیابی به صورت مصنوعی می‌شود و همین کمیابی ساختگی در کنار عنصر سودمندی، ارزش اقتصادی این آثار و تلقی آنها به عنوان (مال) را موجب می‌گردد.

آنچه در مالکیت فکری مورد حمایت قرار می‌گیرد، نه ایده و فکر، و نه محمل اثر فکری است. چیزی که مورد حمایت واقع می‌شود، محصول تلاش فکری پدید آورنده است که به نحوی از انحاء ابراز شده است. این محصول، با آن که مادی و ملموس نیست، اما متعین است و هویتی مستقل دارد. از این رو مصداقی از مصادیق عین به شمار می‌رود. بنا بر این حق پدیدآورنده بر اثر فکری نیز حقی است عینی. حق مزبور نه مالکیت بر منفعت است و نه حق انتفاع. این حق با وجود آن که مقید به مدت زمان معین است و محدودیتهای دیگری همچون استفاده‌های آزاد و مجوزهای اجباری، به ضرر دارنده‌ی حق در آن راه دارد، اما از آنجا که متضمن بالاترین حد قانونی سلطه‌ی انحصاری بر شیئ فکری است، مالکیت محسوب می‌شود. معیارهایی همچون مبانی، کار کردها و قواعد حقوقی ناظر بر مالکیت فکری، دلالت قوانین مربوط و برداشت عرف از آثار فکری و حقوق ناظر بر آنها همگی دیدگاه مالکیت انگارانه نسبت به مالکیت فکری را تأیید می‌کنند. تلقی مزبور از مالکیت فکری به ویژه زمانی آسان‌تر پذیرفته می‌شود که مالکیت را نه رابطه‌ای حقوقی میان شخص مالک با شیئ موضوع مالکیت، بلکه رابطه‌ای حقوقی میان شخص مالک با تمام اشخاص دیگر در خصوص شیئ موضوع مالکیت بدانیم.

کلمات کلیدی: اموال فکری، مالکیت فکری، ثبت فکر، اختراع فکری، سازمان جهانی مالکیت فکری

فهرست مطالب

فهرست مطالب... خ‌

چکیده1

فصل اول- کلیات تحقیق.. 2

۱-۱- مقدمه. 3

۱-۲- بیان مسئله. 5

۱-۳- اهداف و ضرورت تحقیق.. 6

۱-۴- پرسش‌های تحقیق.. 7

۱-۴-۱- پرسش اصلی.. 7

۱-۴-۲- پرسش فرعی.. 7

۱-۵- فرضیه‌های تحقیق.. 7

۱-۵-۱- فرضیه اصلی.. 7

۱-۵-۲- فرضیه فرعی.. 7

۱-۶- پیشینه تحقیق.. 8

۱-۷- روش تحقیق.. 11

۱-۸- سازماندهی تحقیق.. 12

فصل دوم- مبانی نظری و تعریف مفاهیم. 13

۲-۱- مقدمه. 14

۲-۲- مالکیت فکری.. 16

۲-۲-۱- دارایی فکری.. 17

۲-۲-۳- تاریخچه مالکیت فکری.. 18

۲-۲-۳-۱- تاریخچه مالکیت فکری در جهان. 18

۲-۲-۳-۲- تاریخچه مالکیت فکری در ایران. 20

۲-۲-۴- مفاهیم حقوقی مالکیت فکری.. 21

۲-۲-۵- مالکیت فکری و حوزه عمومی.. 23

۲-۳- مفهوم آثار ادبی و هنری.. 25

فصل سوم- حمایت از مالکیت فکری در حقوق ایران. 28

۳-۱- موضوعات حقوقی مالکیت فکری.. 30

۳-۱-۱- حقوق پدید آورندگان آثار ادبی و هنری در مالکیت فکری.. 30

۳-۱-۲- حقوق جانبی مالکیت ادبی و هنری در مالکیت فکری.. 33

۳-۲- جایگاه حقوقی آفریده‌های فکری.. 36

۳-۲-۱- احراز موضوع مالکیت فکری.. 36

۳-۲-۲- تشخیص موضوع مالکیت فکری.. 38

۳-۳- مالکیت فکری به عنوان امتیازی برای پدید آورنده آن. 39

۳-۴- ارتباط میان حق مالکیت «اثر فکری» با حق مالک «خریدار اثر فکری»41

۳-۵- گستردگی حمایت در منابع حقوق مالکیت فکری.. 44

۳-۶- ضرورت حمایت حقوقی و فراسرزمینی از مالکیت فکری.. 46

۳-۷- حمایت کیفری از مالکیت فکری.. 51

۳-۸- مقررات حمایت از حقوق ایده و مالکیت آن. 54

۳-۸-۱- اسناد بین المللی و منطقه‌ای.. 54

۳-۸-۲- مقررات ملی ایران در حمایت از حقوق ایده56

فصل چهارم- جایگاه و قلمرو ثبت مالکیت فکری.. 58

۴-۱- ثبت اختراع فکری.. 59

۴-۱-۱- پتنت... 59

۴-۱-۲- کلیات ثبت اختراع فکری.. 60

۴-۱-۳- شرایط عمومی ثبت اختراع فکری.. 62

۴-۲- بررسی قوانین ثبت اختراع فکری در ایران. 63

۴-۲-۱- بررسی قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب ۱۳۱۰. 63

۴-۲-۲- بررسی قانون ثبت اختراعات،طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶. 67

۴-۲-۳- تجزیه و تحلیل دو قانون ثبت اختراع فکری ۱۳۱۰ و ۱۳۸۶. 70

۴-۳- سنجش قدرت و بررسی جایگاه قوانین ثبت و مالکیت فکردر ایران و جهان. 70

۴-۴- جایگاه حق اختراع در مالکیت فکری.. 73

۴-۵- قواعد اختصاصی حق اختراع فکری.. 75

۴-۵-۲- افشاء اطلاعات... 76

۴-۶- بررسی معاهده قانون ثبت اختراع فکری.. 77

۴-۶-۱- دامنه شامل معاهده78

۴-۶-۲- الزامات مربوط به اظهار نامه. 78

۴-۶-۲-۱- عناصر اظهارنامه. 78

۴-۶-۲-۲- زبان اظهارنامه. 79

۴-۷- مزایای معاهده قانون ثبت اختراع فکری.. 80

۴-۸- نقض ثبت اختراع در حقوق.. 80

۴-۹- جایگاه مالکیت فکری در الگوهای رشد اقتصادی.. 84

۴-۱۰- ثبت مالکیت فکری در حقوق.. 85

۴-۱۱- دلایل استفاده از حقوق ثبت اختراع. 89

نتیجه گیری و پیشنهادها92

منابع و مآخذ. 97

منابع فارسی.. 98

کتابها98

مقالات... 99

پایان نامه‌ها100

منابع خارجی.. 101

منابع برخط.. 102

 

آثار فکری یا به عبارت بهتر آفریده‌های فکری امروزه نقش بسیار بزرگی را در عرصه‌ی اقتصاد و تجارت جهانی بازی می‌کنند و سهم قابل توجهی از درآمد ناخالص ملی کشورهای پیشرفته را تشکیل می‌دهند. چنین است که از اقتصاد دانش محور سخن به میان می‌آید. این گونه آثار در قالب حق مؤلف، حق اختراع، طرح‌های صنعتی، علائم تجاری، گونه‌های جدید گیاهی و ... مورد استفاده و بهره برداری اقتصادی صاحبان آنها قرار می‌گیرند و به اشکال مختلف مورد نقل و انتقال واقع می‌شوند.

شاید بتوان کیمیایی را که بشر قرنها به دنبالش بوده، در میان این آثار جست وجو کرد. یک اثر ارزشمند فکری وقتی در یک لوح فشرده یا بر روی صفحات کاغذ نقش می‌بندد، ارزش آنها را صدها و هزارها برابر می‌کند. همانند ارزشی که نرم افزار ویندوز به یک لوح فشرده می‌دهد یا داستان هری پاتر به ورقه‌های کاغذ. این همان اثر معجزه آسایی است که تصور می‌شد کیمیا بر مس می‌گذارد و آن را به طلا مبدل می‌گرداند.

اما با وجود نقش انکار نشدنی مالکیت فکری در دنیای تجارت و اقتصاد، ماهیت حقوقی آن همچنان محل بحث و تنازع فکری میان اندیشمندان حقوق و همچنین قضات و قانونگذاران است. نگاهی به قوانین، مقررات، رویه‌های قضایی و تألیفات و نظرات حقوقی و فقهی نشان دهنده‌ی آن است که مالکیت فکری نه تنها از مفهوم و ماهیتی مورد اتفاق و بدیهی برخوردار نیست بلکه حرف و حدیثها و تردیدهای جدی، هم در اصل وجود و اعتبار آن و هم به ویژه در خصوص ماهیت و چیستی‌اش در میان است.

برخی حق مادی پدیدآورندگان را بر آفریده‌های فکری از بنیان انکار می‌کنند و اگر حقی برای ایشان قائل باشند، حق معنوی و اخلاقی و احیانا اجر اخروی است. به نظر می‌رسد آنچه تأثیر قابل توجهی بر نفی حقوق مادی پدیدآورندگان آثار فکری به خصوص از سوی فقها داشته است، ملازمه‌ی شناسایی این حقوق با محدود شدن تصرفات مالکان محصولات حاوی آفریده‌های فکری است.

برخی دیگر از صاحب نظران، آفرینندگان آثار فکری را صاحب امتیازی مشخص و مقید می‌دانند که دولت بنا به مصالح اجتماع، به آنها اعطا می‌کند و طبیعتا هر زمان که مصلحت جامعه اقتضای آن را نداشت می‌تواند از ایشان بازستاند.گروهی دیگر، پدیدآورندگان آثار فکری را دارای حقی مادی و نیز اخلاقی بر آثار خود می‌دانند که در میان این گروه نیز در چند و چون این حق اختلاف نظر وجود دارد. بعضی آن را حقی مضیق و محدود و بعضی دیگر موسع و از بسیاری جهات نامحدود و از فسخ مالکیت می‌دانند و در میانه یا بین دو سر طیف نیز قائلان به نظرات دیگری هستند. اگرچه به نظر برخی از محققان دیدگاه مالکیت انگاری در حوزه‌ی مالکیت فکری نظریه‌ی غالب را تشکیل می‌دهد، اما هم در عرصه‌ی نظر و هم در عرصه‌ی عمل نگرش‌های مخالف با این دیدگاه نیز به طور جدی مطرح شده است.

به هر روی قائل شدن به هر یک از این نظرات، لاجرم آثار حقوقی خاص خود را در بردارد و راهنمای حقوقدان در ترسیم چارچوب نظری حوزه‌ی مالکیت فکری و تعیین ارتباط آن با سایر نهادهای حقوقی و جهت دهنده‌ی اندیشه‌ی او در تفسیر قوانین و مقررات موضوعه‌ مرتبط با این حوزه خواهد بود.

اختلافات موجود در این خصوص بیش از هر چیز ناشی از ویژگی‌های آثار فکری است، غیر ملموس و

به عبارت دیگر غیر مادی بودن پدیده‌های فکری از مهم‌ترین این ویژگی‌هاست،زیرا خود اثر فکری،صرفنظر از محمل مادی آن موضوع مالکیت فکری است . از دیرباز (مال) و (ویژگی مادی) آنچنان قرین یکدیگر بوده‌اند که به نوعی انس گرفتن ذهنی در ضرورت پایگاه مادی برای مال انجامیده است . از این رو تصور مالکیت بر آفریده‌های فکری نیز برای بسیاری دشوار می‌نماید و تعرض به محدوده‌ی آن (و حتی جنبه‌ی معنوی این آثار) نزد بسیاری از اشخاص و حتی آنهایی که پایبندی زیادی به موازین اخلاقی و یا مذهبی نشان می‌دهند امری قبیح تلقی نمی‌شود.

محدودیت دوره حمایت از آثار فکری نیز از دیگر خصیصه‌های مالکیت فکری است که به تردیدها در باره‌ی مالکیت پدید آورنده بر آنها دامن می زند. برخی از قیود و محدودیت‌های دیگر هم از جمله امکان اعطای پروانه‌های اجباری و استفاده‌ی بدون موافقت مالک اثر، از دیگر مواردی است که ماهیت مالکیت فکری را در نظر برخی از محققان و صاحب نظران با ابهام مواجه می‌سازد.

 

 

 

۱-۲- بیان مسئله

مالکیت مفهومی انتزاعی است که در تاریخ و تمدن بشری ریشه دارد. انسان همواره سعی کرده است از تزلزل و تضییع مالکیت خود جلوگیری کند. از این رو در تمامی ادوار تاریخی در جهت تثبیت آن تلاش نموده است. بنابراین ثبت اسناد و اماک خود را با شیوه‌ای ابتدایی آغاز نمود. به تدریج اهداف دیگری نیز بر این کار مترتب گردید و نهاد ثبت به عنوان اساسی‌ترین نهادی که حافظ امنیت اقتصادی، قضایی و حقوقی مردم بود ایجاد شد و همچنین نیازهای جامعه لزوم گسترش و توسعه آن را ایجاب نمود و سبب ایجاد نظام‌های ثبت املاک گردید. (طباطبایی حصاری: ۱۳۸۶) نزدیک به چهل سال است که سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تأسیس شده و سازمان مزبور دارای نقشی عظیم در زندگانی شخصی و خانوادگی و اجتماعی مردم، یا به زبان دیگر دارای جایگاه پر اهمیتی است.از بیست و ششم اسفند۱۳۱۰ که قانون ثبت و در همان سال قانون ثبت ازدواج به تصویب رسیده و سپس از سال ۱۳۱۱ که اداره کل ثبت مملکتی تأسیس شده، متأسفانه به این مهم توجه نشده است. از جمله آن که در طول این مدت مدید مؤسسات آموزش عالی و دانشکده‌های حقوق در برنامه درسی دانشجویان علم حقوق عنایت کمتری به حقوق ثبت مبذول داشته‌اند. حال آنکه فرهیختگان این مؤسسات، که اغلب بر مسند فضا تکیه زده و یا می‌زنند، در جریان کار قضائی و دادرسی‌ها متوجه می‌شوند که بخش اعظم دعاوی مطروحه در محاکم مربوط به اختلافات ملکی و با اسناد رسمی کریم پور تا چند دهه پیش، مراودات تجاری به اموال مادی منحصر می‌شد. به تبع آن، نظام حقوقی نیز با توجه به اموال مادی تنظیم شده بود و در آن از امور مربوط به اموال فکری سخنی به میان نیامده بود. پس از درک اهمیت حقوق مالکیت فکری در پیشبرد علم، فرهنگ، هنر و صنعت، و ورود فزاینده آن به حوزه تجارت، نظام‌های حقوقی، با اموالی مواجه شدند که مخلوق ذهن و اندیشه آدمی است و سرشت غیر ملموس دارد. به دنبال این مواجهه، نظام حقوقی با سؤالات مختلفی روبرو شد که می‌توان آنها را در دو دسته طبقه بندی کرد: یک دسته به ماهیت این اموال مربوط می‌شود و هدف از طرح آنها، شناخت چیستی اموال فکری است، سؤالاتی از قبیل: اینکه حقوق مالکیت فکری چیست و شامل چه موضوعاتی می‌شود؟ حقوق مالکیت فکری، چه اوصاف و مشخصه‌هایی دارد؟ چه آثاری بر این اموال مرتب است؟ دارنده این اموال چه حقوقی دارد؟ دسته دیگر، به جایگاه این اموال مربوط می‌شود و هدف از طرح آنها، تبیین وضعیت حقوق مالکیت فکری، در نظام حقوقی موجود می‌باشد، سؤالاتی از قبیل اینکه آیا این اموال در تقسیم بندی حقوق مالی در حق عینی و دینی قرار می‌گیرند یا نه؟ رابطه پدیدآورنده و پدیده فکری در کدام یک از قالبهای رابطه شخص با اموال مالکیت، حق انتفاع یا حق ارتفاق قرار می‌گیرد؟ آیا تقسیم بندی اموال، به مثلی و قیمی در مورد این اموال هم کاربرد دارد؟(محمودی: ۱۳۹۱). نهاد ثبت به عنوان اساسی‌ترین نهادی که تضمین کننده امنیت اقتصادی، حقوقی و قضایی جامعه است، همواره مورد توجه جوامع بشری بوده است و همین امر سبب ایجاد نظام‌های مختلف ثبت املاک شده که هر یک دارای مزایای مختلفی هستند و هر جامعه‌ای با توجه به شرایط اجتماعی خود با اقتباس از هر یک از نظام‌های ثبت املاک، در جهت دستیابی به اهداف مورد نظرش به ویژه ایجاد امنیت حقوقی تلاش می‌کند. نظام ثبتی ایران، با وجود آن که نظامی منسجم است و قابلیت ایجاد امنیت حقوقی را در جامعه دارد، متأسفانه با نیازها و منافع مالکین، دولت و جامعه هماهنگ نیست و در عمل با معضلاتی مواجه است که مستلزم اصلاح قانون و پیش بینی راه حل‌های دقیقی جهت کارایی بهتر آن می‌باشد تا بتواند علاوه بر تأمین منافع مالکین، باب سوء استفاده‌های احتمالی را مسدود نماید و به بسیاری از اختلاف نظرهایی که در خصوص تفسیر و اعمال مقررات ثبتی وجود دارد و اغلب ناشی از عدم توجه به نوع نظام ثبتی ایران و اهداف مورد نظر آن است پایان دهد. (طباطبایی حصاری۱۳۸۸) در این پایان نامه سعی می‌شود به بررسی جایگاه ثبت در تثبیت مالکیت فکری و چگونگی احقاق حقوق آن پرداخته شود و از این رهگذر در جهت حل معضلات موجود و اصلاح قوانین، پیشنهادهای مؤثری ارائه شود.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران