نسل جوان ایران

علوم انسانیتاریخ و فرهنگ فرهنگ شناسی

عاشوراخانه ها در ایران

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۲۱ مرداد ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 109
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 13
فرمت فایل : word
حجم فایل : 91kb

قیمت فایل : 10,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 2
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

یکی از اصلی ترین دستاوردهای حکومت­های شیعی در ایران تشکیل عاشورا خانه و بالندگی تشیع می باشد. در میان این قطب شاهیان به دلیل نقش ارزنده ای که در تقویت و احیای تشیع در جنوب شرق ایران داشتند از جایگاه ویژه ای برخوردارند سلاطین این سلسله پس از رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع در قلمرو خود علاوه بر حمایت از مهاجرت فرهیختگان شیعی با اعلان و اجرای شعایر شیعی و تاسیس بناهای مذهبی قدمهای ارزندهای در ترویج تشیع در این ناحیه برداشتند. عاشورا خانه ها بناهایی بودند که از دوره قطب شاهیان به منظور برپایی مراسم محرم در ناحیه دکن بنا شدند. اگرچه برخی منابع سابقه ساخت نخستین عاشوراخانه در قلمرو قطب شاهیان را به دوران سلطان قلی قطب شاه موسس این سلسله رسانده اند. اما گزارش­های مستند و دست اولی در این باب وجود ندارد و منابع دست اول تر همچون حدائق السلاطین که معاصر با دوران سلطان عبدالله قطب شاه، به نگارش درآمده است قدمت ساخت نخستین عاشورا خانه را به دوره سلطان محمد قلی قطب شاه رسانده است. انجام مراسم مذهبی تشیع بویژه انجام مراسم عاشورا و ساخت عاشورا خانه ها علاوه بر تسهیل تماس و آشنایی مردم با اسلام و تشیع و تسریع گرایش آنها به این مذهب ،ثمرات فرهنگی و اجتماعی بسیاری نیز به همراه داشت. اگرچه با تصرف قلمرو قطب شاهیان توسط اورنگ زیب گورکانی (1098ه.ق) و اسارت ابوالحسن، آخرین حکمران قطب شاهی، سلسله قطب شاهیان منقرض شد اما روند گسترش عاشوراخانه نه تنها در ناحیه دکن متوقف نشد بلکه در شمال هند نیز رو به گسترش نهاد و اینبار نهادهایی تحت عنوان امام­ باره ها مجری کارکرد عاشوراخانه ها شدند. در این مقاله سعی بر آن است که با استفاده از منابع مرتبط، تاثیر برگزاری مراسم محرم و کارکرد عاشوراخانه ها را در این دوره و سپس تحول این نهاد در شمال هند به امام­باره هاپرداخته شود.

کلید واژه ها: عاشوراخانه قطب شاهیان، دکن ، مراسم محرم.

چکیده

مقدمه

عاشورا خانه در دوره صفویه

نتیجه گیری

منابع

سلسله قطب شاهیان به وسیله سلطان قلی از طایفه بهارلو از ترکمانان قراقویونلو پایه گذاری گردید. وی در شهر همدان متولد شد و بهدنبال بالا گرفتن منازعات قراقویونلوها و آق قویونلوها، به همراه عمویش الله قلی، به ناحیه دکن و پایتخت بهمنیان شهر بیدر مهاجرت کردند(883 ه.ق) حضور خواجه محمود گاوان در منصب وزارت بهمنیان و کفایت و کاردانی سلطان قلی به همراه تسلط وی بر مهارت­هایی چون حساب و خوشنویسی به سرعت مهیا نمود.[1] پس از مدتی به دلیل خدمات وی در سرکوبی توطئه علیه محمود شاه بهمنی از طرف وی به منصب امارت و خطاب قطب الملکی و حکومت ناحیه تلنگانه رسید.[2] به دنبال ضعف روبه افزایش سلسله بهمنی و تشکیل سلسله های محلی سلطان قلی نیز در سال 918 هجری در گلکنده اعلام استقلال کرد و مذهب تشیع را به­عنوان مذهب رسمی قلمرو خود برگزید.بدین ترتیب مرحله نخست شکوفایی تشیع در ناحیه دکن با این اقدام آغاز گردید.با اینحال باید توجه داشت که این روند در ادوار اولیه حکومت قطب شاهیان تدریجی و بطئی بود. زیرا در این دوره تمامی اهتمام سلاطین اولیه سلسله قطب شاهیان مصروف تثبیت مرزها و سرکوبی همسایگان معارض گردیده است چنانکه منابع این دوره مملو از اخبار لشکرکشی سلاطین این دوره (سلطان قلی950-918) سلطان جمشید958-950 و سلطان ابراهیم988-958) است و مورخین توجه زیادی به مسایل فرهنگی و اجتماعی نداشته اند.با اینحالکتیبه های بجا مانده از این دوره، همگی دارای نمودهای شیعی و ذکر دوازده امام(ع) است. که از جمله آن به کتیبه های مسجد جامع گلکنده و کتیبه مقبره سلطان قلی قطب شاه می توان اشاره کرد.[3] روند اعتلای واقعی تشیع با ورود به دوره سلطان محمد قلی قطب شاه (1021-988ه.ق) و سلطان محمد قطب شاه (1035- ه1921ه.ق) به اوج خود رسید ه و در دوره سلطان عبدالله قطب شاه (1083-1035ه.ق) همچنان استمرار یافت.ازمهمترین عوامل این شکوفایی می توان به برقراری ثبات و آرامش در قلمرو قطب شاهیان و کاسته شدن از دامنه درگیری های قطب شاهیان با همسایگان مسلمان و هندی آنان و سرانجام بالاگرفتن سیل مهاجرت فرهیختگان و عالمان تاثیرگذار شیعی به قلمرو قطب شاهیان اشاره کرد.

از جمله مهمترین ثمرات وجودی این شیعیان مهاجر، آشنایی هرچه بیشتر مردم قلمرو قطب شاهی با فرهنگ تشیع بود. حضور این شیعیان فرهیخته در مناصب کلیدی چون وزرات، در کنار تربیت شاگردان و گماردن آنها در مناصب مهم و نگارش کتب شیعی وساخت بناهای متعددی چون مساجد و دارلشفاها و حمامهاومدارسوسرانجام عاشوراخانه ها، نقش عمدهای در اعتلای تشیع در این دوره ایفا کرد. از مهمترین و تاثیرگذارترین این شخصیت ها می توان از میر محمد مومن استرآبادی یاد کرد.[4] وی در دوره محمد قلی قطب شاه در سال 989 هجری وارد شهر گلکنده شد و سرانجام به منصب وزارت (پیشوایی) رسید.[5]

خدمات میر محمد مومن در تمام زمینه های یاد شده در تمام دوره پادشاهی محمدقلی و محمد قطب شاه استمرار داشت و تشیع در این ادوار در اوج خود بود.چنانکه نقش مهر سلطان محمدقلی ذکر یا علی مدد و نقش مهر محمد قطب شاه یا محمد و یا علی بود.[6] پس از وفات میرمومن(1034ه.ق)در دوره عبدالله قطب شاه ثمرات وجودی میرمحمد مومن از طریق حضور شاگرد برجسته وی علامه ابن خاتون(1009-1059ه.ق) همچنان استمرار یافت.[7]

اقدامات این دو عالم شیعی در جهت ایجاد زمینه های شکوفایی فرهنگ تشیع در قلمرو قطب شاهیانبسیار قابل توجه بوداما بی تردیدیکی از اقدامات برجسته میرمحمد مومن که نقش ارزنده ای در بسط و ترویج فرهنگ تشیع در دکن داشت، ساخت عاشوراخانه پادشاهی و پس از آن بنای عاشوراخانه های متعدد در سراسر قلمرو قطب شاهیان و برگزاری باشکوه مراسم عاشورای حسینی در آنها بود.اگرچه منابع به بزرگداشت واقعه کربلا به صورت محدود در اواخر دوره ابراهیم قطب شاه اشاره کرده اند. اما با ساخت عاشوراخانه ها برگزاری مراسم محرم از انسجام و گسترش قابل توجهی برخوردار شد.

 

[1].فرشته،محمد بن قاسم،تاریخ فرشته، پیشین، ص167.

[2].علی بن طیف ورحدایق السلاطین،تصحیح شریف النساء انصاری،پیشین، ص 93.

[3]. بلگرامی،سید علی اصغر، مآثر دکن،حیدرآباد : دارالطبع جامعه عثمانیه، 1924، ص 113.

[4]. واله اصفهاني، محمد يوسف، خلد برين(تاريخ تيموريان و تركمنان)، پیشین، ص 420.

[5].آشتیانی، عباس اقبال،تاریخ مغول از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر،1384 ، چاپ 8، ص201.

[6].راوندى ، مرتضى، تاریخ اجتماعى ایران، ب 2، ج 4، چاپ دوم، تهران: انتشارات نگاه ، 1382، ص 65.

[7]. لاهیجی، علی، تاریخ خانی؛شامل چهل سال حوادث گیلان، به تصحیح منوچهر ستوده، نشر بنیاد فرهنگ ایران،تهران، 1352 ،ص 68.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران