نسل جوان ایران

علوم انسانیادیان شناسیاسلام

حقیقت روح از منظر قرآن و نهج البلاغه

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۱۲ تیر ۱۳۹۹
دفعات بازدید : 215
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 156
فرمت فایل : word
حجم فایل : 949kb

قیمت فایل : 50,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

جستار پیش رو تلاش دارد تا حقیقت روح از منظر قرآن ونهج البلاغه را مورد بررسی قرار دهد، به طور مشخص روح از موضوعات مشترک بین ادیان مختلف به حساب می آید قرآن و نهج البلاغه نیز از اصلی ترین کتب اسلام می باشند که به این مسئله مهم، برای شناخت مفهوم و حقیقت روح می پردازد. در مفاهیم قرانی چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر مستقیم به حقیقت روح پرداخته شده است. مفاهیمی چون تایید حضرت عیسی(ع) بوسیله روح القدس، نفخ روح، تنزیل روح القدس، ارسال روحنا بر حضرت مریم(س)، همراهی ملائک و روح در تنزیل و نزول قرآن و قیام و عروج در روز قیامت، امین بودن روح، از عالم امر بودن روح، تایید حزب الله بوسیله روح، روح بدون حضور حضرت عیسی(ع)، وحی و القای روح می توان اشاره نمود، ولی در نهج البلاغه باید از لابلای مفاهیم گوناگونی چون معاد و مرگ به حقیقت روح دست یافت. نتایج نشان می دهد هر دو کتاب حقیقت روح را پذیرفته اند و بر آن تاکید دارند.در پژوهش مورد مطالعه با چهار فصل رو به رو هستیم. نگارنده در فصل اول به بیان کلیات تحقیق پرداخته است. در فصل دوم ابتدا توصیف کلی روح در قرآن بیان می شود و سپس موضوعاتی هم چون حقیقت روح، موقعیت واژه روح در قرآن، هم چنین چیستی روح و اقسام روح و... طرح شده است. در فصل سوم روح در نهج البلاغه مطرح می شود که این مبحث شامل، معنای لغوی روح در نهج البلاغه، تجرد روح، اثبات روح، روح القدس در نهج البلاغه و دیگر موضوعات بیان می شود. در فصل چهارم شباهت ها و تفاوت های روح در قرآن و نهج البلاغه بیان شده است و در آخر نیز نیجه گیری مطرح گردیده است.

چکیده:1

فصل اول. 2

کلیات تحقیق. 2

1-1- مقدمه. 3

1-2- بیان مسئله. 4

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق. 5

1-4- سوالات تحقیق. 5

1-4-1- سوال‏ اصلی.. 5

1-4-2- سوال‏های فرعی.. 5

1-5- فرضیه تحقیق. 6

1-6- اهداف تحقیق. 6

1-7- متغیر های تحقیق. 6

1-8- پیشینه تحقیق. 7

1-9- روش‏شناسی تحقیق. 7

1-10- مفهوم شناسی.. 7

1-11- تعریف روح. 8

1-11-1- معنای لغوی روح. 8

1-11-2- معنای اصطلاحی روح. 8

1-12- نفس... 9

1-12-1- معنای لغوی نفس... 9

1-12-2- معنای اصطلاحی نفس... 10

1-13- قلب.. 11

1-13-1- معنای لغوی قلب.. 11

1-13-2- معنای اصطلاحی قلب.. 11

1-14- فواد. 12

1-14-1- معنای لغوی فواد. 12

1-14-2- معنای اصطلاحی فواد. 12

1-15- سازماندهی پژوهش... 13

فصل دوم. 14

روح در قرآن. 14

2-1- تعریف لغوی روح در قرآن. 15

2-2-موقعیت واژه روح در قرآن. 16

2-2-1-واژه روح در ترکیب اضافی.. 16

2-2-2- واژه روح همراه با ال الروح. 16

2-2-3- واژه روح با داشتن تنوین.. 17

2-3- رابطه معنایی واژه روح با واژگان هم ریشه آن. 17

2-3-1- مقایسه دو واژه (رُوح) و (رَوح) و کاربرد (رَوح) در آیات.. 17

2-3-2- مقایسه واژه (رُوح) با (ریح) و کاربردهاي ریح در آیات.. 18

2-4- حقیقت روح. 18

2-4-1- حقیقت روح در قرآن. 19

2-5- ماهیت هستی و وجود روح. 21

2-6- دلایل عقلی اثبات وجود روح. 22

2-7- براهین عقلی در اثبات وجود روح. 24

2-7-1- برهان حرکت.. 24

2-8- نظر کلی بر آرای مفسران درباره روح در قرآن. 27

2-9- ابعاد نظریه روح در قرآن. 29

2-10- چيستي روح. 30

2-10-1- اقسام روح. 31

2-10-2- روح از جنس امر الهی است.. 31

2-10-3- عظمت روح در بیان پروردگار. 34

2-11- مراد از روح در قرآن. 37

2-11-1- موجودی از وهم ردیف ملائکه. 37

2-11-2- جبرئیل. 37

2-11-3- هستی عطا شده به انسان. 38

2-11-4- مؤید و تأیید کننده انبیا الهی و انسان های کامل. 38

2-11-5- وحی الهی.. 38

2-11-6- پرورش روح و تقویت ایمان به وسیله روح الهی.. 39

2-11-7- حضرت عیسی (ع)41

2-11-8- فرستاده پروردگار نزد حضرت مریم. 41

2-11-9- مسئله روح و ارتباط با حضرت مریم و عیسی (ع)42

2-12- اعترفات دانشمندان در پذیرش ضمنی روح. 44

2-13- ارتباط بین روح و ملائکه. 46

2-14- تحلیلی بر معنا و مصادیق روح در آیات.. 47

2-15- مصادیق روح در آیات.. 48

2-15-1- تحلیل کاربردهای مصداقی روح در آیات.. 48

2-16- بررسی اجمالی مبحث روح القدس... 48

2-16-1- بررسی تطابق روح القدس و روح الامین بر جبرئیل(ع)51

2-16-2- آراي مفسران در بررسی تطابق روح القدس و الروح الامین بر جبرئیل(ع)52

2-17- دلایل و شواهد قرآنی بر تجرد عقلی روح در قرآن. 54

2-17-1- شواهد قرآنی بر تجرد عقلی روح در قرآن. 56

2-18- نفس... 56

2-18-1- نفس... 56

2-18-2- معنای لغوی نفس... 59

2-18-3- وجود معانی نفس در قرآن. 60

2-18-4- رابطه بین نفس و روح. 61

2-19- نفوس محدومه در قرآن. 64

2-19-1- ویژگی نفس محدومه در قرآن. 65

2-19-2- نفس مذمومه در قرآن. 65

2-20- تجرد و نفس و روح. 66

2-21- معاد. 67

2-21-1- معاد در قرآن. 68

فصل سوم. 77

روح در نهج البلاغه. 77

3-1- مقدمه. 78

3-2- نهج البلاغه. 78

3-2-1- موضوعات نهج البلاغه. 79

3-3- روح در نهج البلاغه. 79

3-3-1- معنای لغوی روح در نهج البلاغه. 79

3-3-2- روح از دیدگاه امام علی(ع)80

3-4- دلیل عقلی اثبات روح در نهج البلاغه. 80

3-4-1- توصیف " محتضر " در نهج البلاغه. 83

3-4-2- مراد روح در نهج البلاغه. 84

3-5- حقیقت روح در نهج البلاغه. 86

3-6- صفات روح و بدن. 91

3-6-1- تجرد روح در نهج البلاغه. 91

3-7- اشتراکات روح در قرآن و نهج البلاغه. 95

3-8- افتراقات روح در قرآن و نهج البلاغه. 95

3-9- روح حقیقت انسانیت است.. 95

3-9-1- روح دارای اذهان مختلف و صاحب افکار است.. 97

3-9-2- روح محرک تمامی اعضاء است.. 99

3-10- روح القدس در نهج البلاغه. 100

3-11- تمایز روح و جسم در نهج البلاغه. 100

3-12- توصیف مرگ و زنده شدن انسان(روح) از دیدگاه امام علی (ع)102

3-12-1- توصيف مرگ در نهج البلاغه. 104

3-13- خطبه های نهج البلاغه پیرامون مسئله روح. 106

فصل چهارم. 112

شباهت و تفاوت روح در قرآن و نهج البلاغه. 112

4-1- مقدمه. 113

4-2- شباهت های روح در قرآن و نهج البلاغه. 113

4-2-1- اثبات وجود روح. 113

4-2-2- تجرد روح. 116

4-2-3- روح القدس... 117

4-3- تفاوت های روح در قرآن و نهج البلاغه. 118

4-3-1- ماهیت هستی روح. 118

4-3-2- چیستی روح. 119

4-4- نتیجه گیری.. 120

منابع:123

از زمانی که خاوند متعال با وحی بر پیامبرانش از دمیدن «روح» خود در پیکر انسان پرده برداشت، واژه روح به عنوان یکی از واژه های پر رمز و راز در حوزه انشان شناسی مطرح شد. پس از آن فیلسوفان، متکلمان، عارفان و روان شناسان در بیان حقیقت آن نظراتی ابراز داشتند. به رغم پاره ای اشتراکات در کاربرد این واژه در ادیان و علوم، تفاسیر متفاوتی از روح ارایه شده است.[1]

مفهوم روح مفهومی مشترك در بین ادیان مختلف و داراي گستردگی و عمق در معناي خود می باشد. ادیانی که منشاء آسمانی دارند خصوصا سًه دین بزرگ یهودیت، مسیحیت و اسلام که پیروان فراوانی هم دارند، کتاب هاي مقدس آنان، مسأله روح را به عنوان یکی از مهمترین مسائل بشر از زوایاي گوناگون مطرح نموده و درباره آن به اعلام نظر پرداخته اند. باید اذعان نمود گستردگی و عمق معنا و مفهوم روح در آیات قرآن آن چنان فراگیر است که گرچه از آن بسیار گفته اند و نوشته اند، باز هم درباره آن بحث ها صورت خواهد گرفت و نوشتارها به رشته تحریر در خواهد آمد. البته در کتاب نهج البلاغه کمتر به مسائله روح پرداخته و به طور غیر مستقیم به این موضوع اشاره دارد و بیشتر از دو عنصر معاد و مرگ صحبت کرده است که با تدبر در خطبه ها و حدیث های موجود در نهج البلاغه که در مورد معاد و مرگ صحبت کرده است می توان به مفهوم روح برسیم. فی المثل فقط در دین اسلام مکاتب و مذاهب مختلف بحث روح را در حوزه هاي قرآن، حدیث، کلام، عرفان و فلسفه مورد بررسی قرار داده اند و نظریات متفاوت درباره آن ابراز داشته اند. فرا روي پیروان «کتاب مقدس» در کتب مقدس یهودیان و مسیحیان که مجموعا دًر کتابی واحد به نام آنان و دیگر مردمان قرار دارد، با شمارشی که نگارنده انجام داده است، کلمه روح پانصد و هشتاد و یک بار به کار رفته است، که همین تعداد کاربرد، اعلام نظر و پژوهش و نتیجه گیري را در این باره سخت و دشوار می نماید. خصوصاً که پژوهش در کتاب مقدس دشواری هایی خاصدارد که برخی از آنها در هنگام تحقیق بر پژوهشگر رخ می نماید[2].

در قرآن روح بیست و یک مورد و در بیست آیه به کار رفته است که از نظر تعداد در مقایسه با کاربردهاي کتاب مقدس قابل قیاس نیست، اما به لحاظ عمق و گستردگی معنا و شناور بودن مفاهیم قرآنی اظهار نظر درباره روح بر اساس قرآن، شاید حتی سنگین تر و سخت تر از بحث روح در نهج البلاغه باشد. آن چنان که پژوهشگر در طول این تحقیق نظرات برخی از مشهورترین مفسران مسلمان از شیعه و سنی و مکاتب مختلف اعتقادي در باب آیات قرآن و هم چنین خطبه ها و حدیث های موجود در نهج البلاغه در مورد روح ذکر شده، را بیان می کند[3].

گفتار دوم: بیان مسئله

یکی از مباحث اساسی پیرامون مساله انسان شناسی، حقیقت روح است. مساله ای بسیار مهم که ارتباط این بحث با معاد به همراه حس پرسش گری وجستجوگری انسان، به اهمیت این بحث می افزاید. فلذا این عوامل باعث شد تا علم مستقلی تحت عنوان علم الروح پیرامون ابعاد این مساله تاسیس شود. آنچه انسان را پیرامون این بحث جستجوگرانه به دنبال می کشد این است که طبق مفاهیم قرآنی برای روح قبل از قیامت بقاء قائل شده اند وبه عبارتی انسان ها در فاصله بین مرگ وقیامت برایشان حیاتی از جنس دیگر تعریف شده است حیاتی برای ارواح آنها نه پیکرهای مادی ایشان. ما در این پژوهش صرف نظر از دلایل کلامی فلسفی برای اثبات روح به بررسی دیدگاه های قرآن پیرامون حقیقت روح می پردازیم ومراتب روح را از نگاه قرآن بررسی می نماییم. همچنین در این پژوهش به بررسی دیدگاه های امام علی (ع) در نهج البلاغه درخظبه های: غراء 109، 112وغیره پیرامون حقیقت و مراتب روح می پردازیم.[4]

آرای متفاوتی در ارتباط با حقیقت و معنای روح و مفاهیم مرتبط با آن مطرح شده است، اما در این نوشتار تکیه بر نظر سید محمد حسین طباطبایی در المیزان است که «روح در قرآن، عنا و حقیقی واحد دارد. معنای آن را می توان چیزی دانست که(مایه حیات) است و حقیقت واحد آن عبارت از یک موجود مستقل دارای حیات و علم و قدرت است که غیر از ملائکه است و آن را می توان روح مطلق نامید».[5]

 

[1]. حسن مصطفوی، 1416 ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، موسسه چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص 14.

[2]. شاکر، محمد کاظم، 1378، تفسیری از روح، رشته فلسفه و کلام، ص 8.

[3]. عرب نژاد، اعظم، 1392، نقشدیندرآرامشروحوروانازدیدگاهنهجالبلاغه، پایان نامهه کارشناسی ارشد، گروه علوم و قرآن حدیث، ص 26.

[4]. محمدحسین طباطبایی، 1372ش، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 12، ص 217.

[5]. همان: 218.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران