نسل جوان ایران

علوم انسانیحقوقحقوق جزا

نقش سازمان های مردم نهاد در پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۹ تیر ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 3600
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 135
فرمت فایل : word
حجم فایل : 130mb

قیمت فایل : 22,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

نقش سازمان های مردم نهاد در پیشگیری از بزهکاری جوانان ، یکی از جلوه های مشارکت جامعه مدنی در پاسخ دهی پیشگیرانه به پدیده مجرمانه یا به عبارتی پیشگیری مشارکتی است که خود یکی از مراحل اجرای سیاست جنایی مشارکتی به شمار می شود. پیشگیری از جرم و بزهکاری، اولین و کم مناقشه ترین عرصه سیاست جنایی است که در آن مشارکت مردم و سازمان های مردم نهاد، مطرح و عملی شده است. سازمان های مردم نهاد، مهم ترین ابزار جامعه مدنی در نهادینه کردن و تعمیق مشارکت های مردمی در عرصه های مختلف از جمله پیشگیری از جرم محسوب می شوند و امروزه در پرتو پیدایش و اجرای سیاست جنایی مشارکتی، جایگاه برجسته ای در این زمینه دارند. به نحوی که به یکی از ارکان اصلی و فعال شوراهای پیشگیری از جرم کشورهای مختلف تبدیل شده اند. امروزه تمام رویکردهای پیشگیری از بزهکاری جوانان از نظر جرم شناسان و برنامه های سیاست جنایی کشورهای مختلف بر مشارکت جامعه مدنی به ویژه سازمان های مردم نهاد در این زمینه تاکید دارند. در ایران اگرچه به علت فقدان برنامه و قانون جامع پیشگیری از جرم، جایگاه مشارکت و نقش آفرینی این نوع سازمان ها در این زمینه دقیقا تبیین نشده است، مع الوصف آن ها می توانند در تمام عرصه هایی که برای مشارکت جامعه مدنی در پیشگیری از جرم وجود دارد ایفای نقش داشته باشند که شامل سه نقش آموزشی، حمایتی و نظارتی است.

واژگان کلیدی: سازمان های مردم نهاد، سیاست جنایی، سیاست جنایی مشارکتی، پیشگیری از بزهکاری جوانان.

چکیده‌أ

فصل اول: کلیات پژوهش.... 2

1-1-مقدمه. 3

1-2-بیان مسئله. 8

1-3- پیشینهتحقیق.. 10

1-4-سوال های تحقیق.. 13

1-4-1- سوالات اصلی.. 13

1-4-2- سوالات فرعی.. 13

1-5-فرضیه های تحقیق.. 13

1-5-1- فرضیه اصلی.. 13

1-5-2-فرضیه فرعی.. 13

1-6-اهداف تحقیق.. 14

1-7-روش تحقیق.. 14

1-8- ساختار تحقیق.. 15

فصل دوم: مفهوم شناسی... 17

2-1-مفاهيم سازمان های مردم نهاد و سیاست جنایی مشارکتی.. 18

2-1-1- مفهوم سازمان های مردم نهاد. 18

2-1-2- سیاست جنایی مشارکتی.. 21

2-1-2-1-مفهوم سیاست جنایی.. 22

2-1-2-1-1-مفهوم لغوی.. 22

2-1-2-1-2-مفهوم مضیق.. 23

2-1-2-1-3-مفهوم موسع. 24

2-1-2-2-انواع سیاست جنایی.. 24

2-1-2-2-1-سیاست جنایی تقنینی.. 24

2-1-2-2-2-سیاست جنایی قضایی.. 25

2-1-2-2-3-سیاست جنایی مشارکتی.. 25

2-1-3-رابطه سیاست جنایی مشارکتی و سازمان‌های مردم نهاد. 27

2-2-مفهوم پیشگیری و انواع کنشی آن. 29

2-2-1-تعریف پیشگیری از جرم. 29

2-2-1-1-تعریف لغوی.. 30

2-2-1-2-معنای اصطلاحی.. 30

2-2-1-3-معنای موسع پیشگیری.. 30

2-2-1-4-معنای مضیق پیشگیری.. 31

2-2-2-انواع پیشگیری از جرم. 32

2-2-2-1-پیشگیری اجتماعی.. 32

2-2-2-1-1-پيشگيري اجتماعي جامعه مدار. 33

2-2-2-1-2-پيشگيري اجتماعي رشد مدار. 33

2-2-2-2-پیشگیری وضعی.. 34

2-3-مفهوم ماده مخدر و روان گردان و جرايم ناشي از آن. 35

2-3-1-مفهوم مواد مخدر. 36

2-3-1-1-مفهوم لغوی.. 36

2-3-1-2-مفهوم حقوقی.. 39

2-3-2-مفهوم جرايم مواد مخدر و روان گردان. 40

2-3-2-1- اعتیاد. 40

2-3-2-2-حمل، نگهداري و اخفاي مواد مخدر و روان گردان. 42

2-3-2-3-خريد، فروش، عرضه و توزيع مواد مخدر و روان گردان. 42

2-3-2-4-قاچاق مواد مخدر و روان گردان. 43

2-3-2-4-1-مفهوم لغوی.. 43

2-3-2-4-2- مفهوم حقوقی.. 44

فصل سوم: سازمان های مردم نهاد و پیشگیری... 49

3-1-مفهوم سازمان های مردم نهاد. 50

3-2-بنیان های نظری سازمان‌های مردم نهاد. 51

3-2-1-زمینه‌های نظری سمن‌ها در غرب.. 51

3-2-2-زمینه‌های نظری سمن‌ها در دیدگاه اسلام. 54

3-3- پیشگیری جامعه‌مدار. 56

3-3-1-بنيان‌هاي نظري پيشگيري جامعه‌مدار. 56

3-3-1-1- تبيين‌هاي ساختي-كاركردي.. 57

3-3-1-1-1-نظریه بی‌هنجاری.. 57

3-3-1-1-2-نظریه فشار. 59

الف. عدم نیل به اهداف دارای ارزش مثبت.. 59

ب. حذف محرکهای دارای ارزش مثبت.. 60

ج. مواجهه با محرکهای منفی.. 60

3-3-1-2–تبيين‌هاي روانشناختي اجتماعي.. 60

3-3-1-2-1-کنترل اجتماعی.. 60

3-3-1-2-2-نظریه یادگیری اجتماعی.. 63

3-3-1-2-3-نظریه های معاشرت‌های ترجیحی.. 70

3-3-1-3- تبيين‌هاي خرده‌فرهنگي.. 70

3-3-1-3-1-نظریه خرده فرهنگ بزه‌کاری آلبرت کوهن.. 71

3-3-1-3-2-تعارض فرهنگ... 71

3-3-2-نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد در پيشگيري جامعه‌مدار از گرایش جوانان به موادمخدر. 72

3-3-2-1-فعالیت‌های آموزشی.. 72

3-3-2-2-فعالیت‌های حمایتی.. 74

3-3-2-3-فعالیت‌های نظارتی.. 78

3-4-پیشگیری رشدمدار. 81

3-4-1-برنامه‌هاي خانواده‌مدار و نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد در اجراي آن. 81

3-4-1-1-برنامه‌های خانواده مدار. 81

3-4-1-1-1- برنامه ديدارهاي خانگي زودهنگام. 81

3-4-1-1-2-برنامه آموزشی والدین.. 82

3-4-1-2- نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد در اجراي برنامه‌هاي خانواده‌مدار. 85

3-4-1-2-1-آموزش مهارت های زندگی به والدین.. 85

3-4-1-2-2-آموزش مهارت‌های اجتماعی به جوانان و نوجوانان. 87

3-4-2- برنامه‌هاي مدرسه‌مدار و نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد در اجراي آن. 89

3-4-2-1-نهاد مدرسه و پیشگیری رشدمدار. 89

3-4-2-2- نقش سازمان‌هاي مردم‌نهاد در اجراي برنامه‌هاي مدرسه‌مدار. 92

3-4-2-2-1-برنامه های مبارزه با قلدری و زورگویی در مدارس... 92

3-4-2-2-2-برنامه‌های تقویت مشارکت خانواده و مدرسه. 95

فصل چهارم: ستاد مبارزه با مواد مخدر. 97

4-1-ساختار و وظايف ستاد مبارزه با مواد مخدر. 99

4-1-1-ساختار ستاد. 99

4-1-2- وظایف ستاد. 104

4-2-عملكرد ستاد مبارزه با مواد مخدر در زمينه سياستگذاري و اجرا105

4-2-1- عملكرد ستاد مبارزه با مواد مخدر در زمينه سياستگذاري.. 106

4-2-1-1- آيين نامه پيشگيري از اعتياد، درمان معتادان به مواد مخدر و حمايت از افراد در معرض خطر اعتياد. 106

4-2-1-2-سند جامع پيشگيري اوليه از اعتياد. 114

الف. مشاركت مردمي و سازمان هاي مردم نهاد در سند جامع. 116

4-2-2-عملكرد ستاد مبارزه با مواد مخدر در زمينه اجرا117

4-2-2-1- عملكرد ستاد مبازه با مواد مخدر در حوزه پيشگيري از اعتياد. 118

4-2-2-2- عملكرد ستاد مبارزه با مواد مخدر در حوزه توسعه مشاركت هاي مردمي و سازمان هاي مردمنهاد. 121

4-2-2-3- عملكرد ستاد مبارزه با مواد مخدر در حوزه فرابخشي و ستادي.. 123

4-2-3- موانع و مشكلات پيش روي ستاد مبارزه با مواد مخدر در امر پيشگيري.. 124

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات... 126

5-1-نتیجه‌گیری.. 127

5-2-پیشنهادات.. 130

منابع. 133

پیشگیریازجرمبزهکاری،پیشینه ایبهقدمتحقوقکیفریداردوحتـیفراترازآن می توان گفت که قدمت آن به زمان پیدایش اولین قفل و کلید بر می گردد. مسئله پیشگیری از بزهکاری نوجوانان در گرایش به مواد مخدر امروزه از گذرگاه های متعدد در تمام جوامع مورد توجه است. با اینکه به تکمیل مداوم تربیت درمان آنها همت می گمارند و سعی بلیغ در این راه به کار می برند، متأسفانه گسترش گرایش نوجوانان به مواد مخدر به و ظهور رفتارهای نوین ضد اجتماعی آنان موجب نگرانی روزافزون متخصصان و عامه مردم جهان است(کی نیا: 1369، 282).

در زمینه پیشگیری از گرایش به موادمخدر در نوجوانان اغلب کشورها پیشگیری کیفری را کنار گذاشته اند و به بحث پیشگیری اجتماعی گام نهاده اند که مستلزم همکاری و مشارکت نهادهای جامعه مدنی از قبیل سازمانهای مردم نهاد است.پیشگیری از جرم و بزهکاری ابتدا صرفًا جنبة کیفری داشت. اما سیر تحول آن منجر به پیشی گرفتن و غالب شدن پیشگیری غیر کیفری و پیدایش «پیشگیری مشارکتی» مبتنی بر مشارکت جامعة مدنی در دورة معاصر شد که خود یکی از شاخه های اصلی «سیاست جنایی مشارکتی»به شمار می رود.به طور کلی در چند دهة اخیر، رشد روز افزون و لجام گسیختة پدیدة مجرمانه همراه با ظهور اشکال و حجم های نوین بزهکاری مواد مخدر، بحران ناتوانی و ناکارایی نظام عدالت کیفری برای مقابله با آن و لزوم غلبه بر این بحران و سایر عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و جرم شناختی باعث جلب توجه به واقعیت مشارکت جامعة مدنی در برنامه های سیاست جنایی به ویژه در کشورهای غربی و ظهور گرایش جدید آن تحت عنوان «سیاست جنایی مشارکتی» شده است. سیاست جنایی مشارکتی مبتنی بر مشارکت هرچه وسیع تر و فعال ارکان مختلف جامعة مدنی بخصوص مردم و نهادهای مردمی از قبیل سازمانهای مردم نهاد در مراحل مختلف سیاست جنایی از جمله مرحلة پیشگیری از جرم و بزهکاری است. شاید بتوان گفت اولین و کم مناقشه ترین مرحلة سیاست جنایی که در آن مشارکت جامعة مدنی مطرح و مورد تأکید قرار گرفت. همین مرحلة پیشگیری از جرم و بزهکاری می باشد. البته انسان از گذشته برای جلوگیری از بزهدیدگی و حفظ جان و مال و ناموس خود رأسًا مبادرت به پیشگیری از جرم کرده است، که مهمترین جنبة آن دفاع مشروع شخصی است، که هنوز هم مورد تأیید رسمی تمام نظام های کیفری است و سیاست جنایی نیز به آن توجه دارد. اما پیشگیری مشارکتی چیزی فراتر از اقدام های فردی شهروندان را می طلبد و آن مشارکت سنجیده، هماهنگ، مطلوب، هدفمند و نهادینة جامعة مدنی دربرنامه های پیشگیری از جرم است، که عمدتًا بر اقدامات جمعی و نهادینة جامعة مدنی به ویژه درقالب نهادها و تشکلهای مردمی تکیه می کند.طلیعة توجه تدریجی به اندیشة مشارکت جامعة مدنی در پیشگیری از جرم و بزهکاری را می توان در تولد جرم شناسی پیشگیری و پیشرفت و تحول آن دانست که زمینة تحقق این موضوع درجرم‌شناسی نوین و سیاست جنایی را فراهم آورد. لیکن نباید فراموش کرد که مکتب دفاع اجتماعی و تأکید آن بر پیشگیری، حمایت و بازپذیری به جای سرکوبی و مجازات و برنامه های اصلاحی آن نظیر کیفرزدایی، قضا زدایی، جانشین‌های زندان و بزه دیده شناسی عمال تأثیر بهسزایی در ظهور و تحول این اندیشه داشته است(مارک آنسل: 1375، 131).

ما باید گفت که در دورة معاصر با طرح و اجرای رویکردهای جدید پیشگیری از جرم و بزهکاری، یعنی پیشگیری اجتماعی و پیشگیری وضعی و رویکردهای تلفیقی آنها نظیر پیشگیری محلی و پیشگیری چند عاملی بسترهای الزم برای پیشگیری مشارکتی کاملًا فراهم شد. اهمیت یافتن پیشگیری مشارکتی با توجه به تحولات سیاست جنایی و ابزارهای اجرایی آن در دورة معاصر همچنین باعث جلب توجه و تمایل سازمانهای بین المللی و در رأس آنها سازمان ملل متحد به عنوان گسترده ترین، فراگیرترین و مهمترین سازمان بین المللی و جهانی به این مقولة مهم و کارساز شده است.سازمان ملل متحد در سیر تکامل سیاست جنایی خود، جایگاه مهمی برای مشارکت مردم در پیشگیری و مهار جرم و بزهکاری به رسمیت شناخته و ضمن توصیة سیاست جنایی مشارکتی در این زمینه در جهت پیشبرد آن در سطح دولتهای عضو به تدوین و تصویب اصول راهبردی آن در طی اسناد برخی کنگره‌های پنج سالانه دربارة پیشگیری از جرم و اصالح مجرمین پرداخته است.اولین بار در سومین کنگره سازمان ملل متحد در این باره، موضوع مشارکت فعال مردم و نیروهای اجتماعی در برنامه پیشگیری از جرم و بزهکاری مورد بحث و بررسی قرارگرفت. سپس چهارمین کنگره که در اوت 1970 در شهر کیوتو ژاپن برگزار شد و برای اولین بار اعلامی های در مورد پیشگیری از جرم و بزهکاری صادر کرد به این موضوع پرداخت(فتح اللهی: 1376، 85).

اما اعلامیه کنگره ششم، برگزار شده در کاراکاس ونزوئلا در سال 1980 که در 15 دسامبر 1980 طی قطعنامه ای به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید بر ضرورت تجدید نظر در راهبردهای رسمی مبارزه با جرم و بزهکاری، که منحصرًا برمعیارهای حقوقی– کیفری استوار است و توجه به مشارکت مردم در پیشگیری از این موضوع تأکید کرد و بنابراین اولین سند سازمان ملل متحد است، که سیاست جنایی مشارکتی در امر پیشگیری از جرم و بزهکاری را رسمًا اعلام داشت. طرح اقدام میلان که در کنگره هفتم در سال 1985 به تصویب رسید نیز بر تلاش دولتهای عضو برای شرکت دادن مردم در مبارزه با بزهکاری و پیشگیری از جرم تأکید نمود(نجفی ابرندآبادی: 1375، 325).

درهمین راستا در کنگره هشتم[1] و اعلامیه پایانی آن به موضوع مشارکت مردم در امر پیشگیری از جرم و بزهکاری پرداخت. کنگره نهم[2]در راهبردهای پیشگیری از جرم و بزهکاری موضوع توصیه نامه های راجع به چهار موضوع مهم خود به مشارکت شهروندان و تشکلهای مردمی در پیشگیری از جرایم خشونت آمیز و بزهکاری نوجوانان و جوانان تأکید کرد و طی آن خانواده، مدرسه، مذهب و تشکلهای مردمی هرکشور را از عوامل مؤثر درسالم سازی اجتماعی و پیشگیری از جرم و بزهکاری اعلام نمود( فتح اللهی: پیشین، 195).

اصول راهبردی یا قواعد ریاض به عنوان اصول راهبردی سازمان ملل متحد برای پیشگیری از بزهکاری اطفال و نوجوانان که بنا به توصیه کنگره هشتم طی قطعنامه ای در 14 دسامبر 1990 به تصویب مجمع عمومی سازمان مذکور رسید نیز مشارکت وسیع مردم و نهادهای مختلف اجتماعی در امر پیشگیری از بزهکاری کودکان و نوجوانان را طی یک «سیاست جنایی افتراقی»ناظر بر کودکان و نوجوانان بزهکار توصیه و تأکید می کند(عباچی: 1380، 22).

کنگره دهم که در آوریل 2000 میلادی در وین اتریش برگزار شد و محور آن پیشگیری از جرم و بزهکاری در تمامی ابعاد وجودی و مشارکت فعال جامعه در پیشگیری از وقوع و تکرار بزه بود به این موضوع توجه بیشتری کرد وکارگاه آموزشی و کار گروه کارشناسی در این زمینه تشکیل داد. در کار گروه آموزشی که برشناسایی بهترین الگوهای رویة مشارکت جامعة مدنی در پیشگیری از جرم و بزهکاری و چگونگی بهره برداری کشورها و جوامع محلی ازتجربیات موفقیت آمیز پیشگیری از جرم متمرکز بوده موضوعات جالبی راجع به مشارکت مردم در پیشگیری اجتماعی از جرم و بزهکاری مورد بحث و بررسی قرار گرفت و به نتایج خوبی و توصیه های مناسبی در این خصوص منجر شد. در اجلاس گروه کارشناسی طرحی تحت عنوان «عناصر مسئول پیشگیری از جرم» مطرح شد که درآن اصول اساسی این طرح از جمله اصل رویکرد چند عاملی پیشگیری از جرم و بزهکاری مورد توجه قرار گرفت که شامل مشارکت کلیة اعضای جامعه به عنوان شرکای تام و اساسی در همة مراتب طراحی و اجرای یک برنامه پیشگیری از جرم و بزهکاری است. همچنین تأکید شد که دولتهای عضو باید شوراهای خاص پیشگیری از جرم یا دیگر نهادهای مشابه با مشارکت سازمانهای مردم نهاد و صاحبان مشاغل و بخشهای حرفه ای و خصوصی را در سطوح محلی، منطقه ای و ملی ایجاد کنند. در سند نهایی این کنگره نیز تأکید شد، که اقدام مؤثر برای پیشگیری از جرم و بزهکاری و عدالت کیفری مستلزم مشارکت عوامل و شرکای مختلف شامل دولتها، مؤسسات بین المللی، بین منطقه ای، محلی، ملی، سازمانهای بین دولتی، سازمانهای غیردولتی و بخشهای مختلفی از جامعة مدنی از جمله رسانه های گروهی و بخشهای خصوصی و همچنین شناسایی نقشها و همکاری های مربوط آنها است(رسمتی: 130، 582).

سازمانهای مردم نهاد (سمن ها) یا به عبارتی سازمانهای غیردولتی که در رویکردهای معاصر پیشگیری از جرم و بزهکاری و کنگره های مذکور سازمان ملل متحد بر مشارکت آنها در پیشگیری از جرم و بزهکاری تأکید شده است، یکی از مصادیق مهم تشکل ها و نهادهای جامعة مدنی به شمارمی روند که نقش و جایگاه مهمی در برنامه های سیاست جنایی مشارکتی ایفا می کنند. این نهادها امروزه در برنامه های پیشگیری از جرم و بزهکاری در بسیاری از کشورهای جهان جایگاه برجسته ای دارند به نحوی که از ارکان و اعضای اصلی و فعال شوراهای پیشگیری از جرم کشورهای مختلفی محسوب می گردند.امروزه ارتباط مردم با حکومت و دستگاههای دولتی و مشارکت هر چه بیشتر مردم از طریق این نهادهای جامعة مدنی صورت می گیرد و بدین لحاظ عامل اصلی تعمیق و نهادینه کردن مشارکت جامعة مدنی در عرصه های مختلف از جمله سیاست جنایی و پیشگیری از جرم و بزهکاری به شمار می روند. بنابراین وجود آنها از مظاهر و لوازم اصلی و اساسی جامعة مدنی در دنیای امروز است و تعداد و گستردگی آنها معیار سنجش مشارکتهای مردمی در جوامع مختلف قلمداد می شود. امروزه جرم‌شناسان در زمینه پیشگیری از بزهکاری جوانان بر استفاده از ساز و کار «عدالت ترمیمی» تأکید می کنند که مبتنی بر حل مشکل گرایش جوانان به مواد مخدر با تکیه بر مشارکت جامعه مدنی به ویژه سازمانهای مردم نهاد است(نجفی ابرندآبادی: پیشین، 2).

سازمان های مردم نهاد از قابلیتها، توانائیها و ظرفیتهای فراوان و قابل توجهی برای پیشگیری از گرایش نوجوانان و جوانان به مواد مخدر برخوردار هستند به نحوی که می توانند در تمام عرصه هایی که برای مشارکت جامعة مدنی در این زمینه قابل تصوراست نقش آفرینی کنند، که در این پژوهش به نقش این سازمان ها خواهیم پرداخت.

 

[1]. هاوانا کوبا، 1990.

[2]. قاهره مصر 1995.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران