نسل جوان ایران

علوم انسانیزبان و ادبیات فارسی ادبیات فارسی محضتاریخ ادبیات

بررسی اجمالی سیر تحوّلی طنز در نثر فارسی از درخت آسوریک تا دهخدا (مقایسه نسیم شمال و دهخدا)

ارسال کننده : جناب آقای مهدی جلالی
سطح فعالیت : مدیر ارشد
ایمیل : njiran42[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۳۱ خرداد ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 922
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 147
فرمت فایل : word
حجم فایل : 1,82mb

قیمت فایل : رایگان
دانلود فایل

امتیاز مثبت : 1
امتیاز منفی : 0

دانلود پایان نامه و مقاله
محل سفارش تبلیغات شما

بررسی ها نشان می دهد از قرن ششم به بعد به تدریج در شعر شاعرانی مثل سنایی، مولوی، حافظ که دارای روحی حساس به شرایط عصر و زمان خود بودند طنز به تدریج رو به فزونی میرود. با ظهور عبید زاکانی طنز و هجو هزل جانی تازه می گیرد و طنز اجتماعی با مفهوم گسترده و قاطعش جای شوخی و کنایه های تهی و بی مغز را می گیرد. بعد از عبید، گویی دوباره طنز جایگاه اصلی و اساسی خود را از دست می دهد، در این میان معمولاً از قالب شعر برای طنز پردازی و هجو گویی استفاده می شود و نثر مورد بی مهری قرار گرفته است. ولی آثار بزرگی نیز در عرصه طنز پردازی به نثر فارسی به رشته نگارش درآمده است مثل کلیله و دمنه، تاریخ بیهقی، اخلاق الاشراف حتی صوفیان نیز برای تعالیم خود به مریدان از این قالب بهره گرفته اند، و آثاری با چاشنی طنز عرفانی با بهره گیری از حکایاتی چون اسرار التوحید، کشف المحجوب و... پدید آمد، در این پژوهش بر آن شدیم تا به صورت اجمالی به بررسی طنز نثر فارسی ادبیات پیش از اسلام تا عصر دهخدا بپردازیم. لذا در هر قرن آثار برجسته ای که به نثر فارسی با چاشنی طنز نوشته شده و شگردهایی که نویسنده در خلق شوخ طبعی در اثر استفاده کرده است به صورت مختصر مورد بررسی قرار گرفته است و از آنجایی که طنز نیز مثل هر هنر دیگر تحت تأثیر شرایط اجتماعی و سیاسی و غیره عصر خود قرار می گیرد در هر قرن مختصری درباره شرایط گوناگون و سلسه های تاریخی عصر بررسی شده است.

 

بررسی ها نشان می دهد از قرن ششم به بعد به تدریج در شعر شاعرانی مثل سنایی، مولوی، حافظ که دارای روحی حساس به شرایط عصر و زمان خود بودند طنز به تدریج رو به فزونی میرود. با ظهور عبید زاکانی طنز و هجو هزل جانی تازه می گیرد و طنز اجتماعی با مفهوم گسترده و قاطعش جای شوخی و کنایه های تهی و بی مغز را می گیرد. بعد از عبید، گویی دوباره طنز جایگاه اصلی و اساسی خود را از دست می دهد، در این میان معمولاً از قالب شعر برای طنز پردازی و هجو گویی استفاده می شود و نثر مورد بی مهری قرار گرفته است. ولی آثار بزرگی نیز در عرصه طنز پردازی به نثر فارسی به رشته نگارش درآمده است مثل کلیله و دمنه، تاریخ بیهقی، اخلاق الاشراف حتی صوفیان نیز برای تعالیم خود به مریدان از این قالب بهره گرفته اند، و آثاری با چاشنی طنز عرفانی با بهره گیری از حکایاتی چون اسرار التوحید، کشف المحجوب و... پدید آمد، در این پژوهش بر آن شدیم تا به صورت اجمالی به بررسی طنز نثر فارسی ادبیات پیش از اسلام تا عصر دهخدا بپردازیم. لذا در هر قرن آثار برجسته ای که به نثر فارسی با چاشنی طنز نوشته شده و شگردهایی که نویسنده در خلق شوخ طبعی در اثر استفاده کرده است به صورت مختصر مورد بررسی قرار گرفته است و از آنجایی که طنز نیز مثل هر هنر دیگر تحت تأثیر شرایط اجتماعی و سیاسی و غیره عصر خود قرار می گیرد در هر قرن مختصری درباره شرایط گوناگون و سلسه های تاریخی عصر بررسی شده است.

 

فصل اول (کلیات پژوهش) 1

1-1- هدف پژوهش 2

1-2- سؤال های پژوهش 2

1-3- فرضیه های پژوهش 2

1-4- پیشینه پژوهش 3

فصل دوم (تعاریف و انواع طنز) 5

2-1- طنز 6

2-2- طنز در اصطلاح ادبی 7

2-3- طنز در اصطلاح امروزی 7

2-4- تعریف طنز اصیل 8

2-5- طنز از نظر ادیبان 8

2-6- تعریف طنز در فرهنگ های فارسی و عربی و انگلیسی 11

2-6-1- تعریف طنز از دیدگاه غربی ها 11

2-6-2- تعریف طنز در فرهنگ های فارسی 12

2-6-3- تعریف طنز در فرهنگ های عربی 12

2-6-4- تعریف طنز در فرهنگ های انگلیسی 13

2-7-خاستگاه طنز 13

2-8- ساختار طنز 14

2-9- زبان طنز 14

2-10- قالب های طنز 16

2-10-1 شعر 16

2-10-2- نثر 18

2-10-3- داستان کوتاه و رمان 18

2-10-4- قطعات کوتاه و فکاهی 19

2-10-5- نمایش نامه 19

2-11- ویژگی های طنز 20

2-12- هدف طنز 21

2-13- عناصر طنز 22

2-13-1- طنز نویس 22

2-13-2- خواننده 25

2-13-3- موضوع طنز 25

2-14- انواع طنز 26

2-14-1- از نظر مضامین 26

2-14-2- از نظر محتوا و مضمون 29

2-14-3- از نظر شیوۀ انتخاب نوع کلام 30

2-14-4- از نظر شیوۀ عرضه 30

2-14-5- از نظر چشم انداز بافت کلامی و ساختمان 31

2-14-6- از نظر نحوۀ بیان و ارائه 31

فصل سوم(طنز در نثر) 33

3-1- نثر 34

3-2- انواع نثر پیش از اسلام 34

3-3- شوخ طبعی در سه قرن اول هجری 35

3-4- نمونه های نثر فارسی در دو قرن نخستین 35

3-5- نثر پارسی در قرن چهارم و نیمه ی اوّل قرن پنجم 37

3-6- نثر فارسی و نویسندگان بزرگ در قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم 37

3-7- نثر پارسی و نویسندگان بزرگ در خوارزمشاهیان 40

3-7-1- محمد غزالی 41

3-7-2- عین القضات 42

3-7-3- ابوالمعالی نصرالله 43

3-7-4- محمد بن منور 46

3-7-5- نثر پارسی در دو قرن هفتم و هشتم 49

3-7-6- شمس تبریزی 50

3-8- مقالات شمس 50

3-8-1- طنز از لحاظ کمیت و حجم 51

3-8-2- مولوی 54

3-8-2-1- فیه ما فیه 54

3-8-2-1-1-گونه های طنز در فیه مافیه مولانا 55

3-8-2-1-2- طنزها و شوخی های مولانا در مقالات در سه دستۀ نسبتاً کلی و مجزای زیر قرار می گیرد: 56

3-8-3- سعدی 57

3-8-3-1-گلستان 57

3-8-3-1-1- جابه جایی و قلب کلمات و الفاظ 58

3-8-4- عبید زاکانی 61

3-8-4-1- رسالۀ اخلاق الاشراف 62

3-8-4-2- شگرد اصلی (نقیضه گویی) 64

3-8-4-3- رسالۀ ریش نامه 66

3-8-4-3-1- عناصر طنزی در رسالۀ ریش نامه 67

3-8-4-2- رسالۀ صد پند 68

3-8-4-2-1- عناصر طنزی در رسالۀ صد پند 68

3-8-4-3- رسالۀ دلگشا 69

3-8-4-3-1- عناصر طنزی در چند حکایت از رسالۀ دلگشا 69

3-8-4-4- رسالۀ تعریفات (ده فصل ) 70

3-8-4-5- مکتوبات قلندران 70

3-9- نثر فارسی از آغاز قرن نهم تا آغاز قرن دهم 71

3-9-1- جامی 71

3-9-1-1- بهارستان 72

3-9-1-2- نفحات الانس 73

3-9-1-2-1- حکایاتی از نفحات الانس به چاشنی طنز عرفانی 74

3-9-2- صفی 74

3-9-2-1- حکایات کلام محور 76

3-9-2-2- حکایت کنش محور 76

3-9-3-ادهم عزلتی خلخالی 76

3-9-3-1- کتاب کدو مطبخ قلندری 77

3-9-4- ملا جعفر خروس باز 79

3-9-4-1- رساله 80

3-9-5-سید نعمت الله جزایری 81

3-9-5-1- کتاب زهرا الربیع 82

3-9-5-1-1- حکایاتی از زهر الربیع 82

3-9-6-محمد صالح قزوینی 82

3-9-6-1- نوادر 83

3-9-6-1-1-توضیحی درباره کتاب محاضرات 84

3-9-6-1-2- نمونه هایی از متن کتاب نوادر: 85

3-9-7-آقا جمال الدین محمد خوانساری 85

3-9-7-1- عقائد النساء 86

3-9-7-1-1- نگاه جامعه شناسانۀ آقا جمال 86

3-9-7-1-2- شگرده های آقا جمال در این اثر برای ایجاد طنز 78

فصل چهارم(از ابتدای قرن سیزدهم تا دهخدا) 89

4-1- اوضاع تاریخی سیاسی قاجاریه 90

4-2-اوضاع اجتماعی و ادبی در دورۀ قاجاریۀ 90

4-3- نثر دوره قاجاریه 91

4-3-1- قاآنی 92

4-3-1- 1- کتاب پریشان 92

4-3-2- مذهب اصفهانی 94

4-3-2-1- تذکره یخچالیه 94

4-3-3- تادیب النسوان ( النسا ) 95

4-3-4- طسوجی 97

4-3-4-1- داستان های هزار و یک شب 97

4-3-5- طالبوف 98

4-3-5-1- مسالک المحسنین 99

4-3-6- میرزا رضا خان افشار 100

4-3-7- حاجی زین العابدین مراغه ای 101

4-3-7-1- سیاحت نامه ابراهیم بیگ 102

4-3-8-آخوند زاده 104

4-3-8-1-حکایت یوسف شاه 105

4-3-9-میرزا آقا تبریزی 107

3-4-9-1- سه نمایش نامه از میرزا آقا تبریزی 107

4-3-10- محمد هاشم آصف 109

4-3-10-1- رستم التواریخ 109

4-3-11- بی بی خانم استر آبادی 111

4-3-11-1- معایب الرجال 111

4-3-12- ادیب الممالک 113

4-3-12-1- طنز در نثر ادیب الممالک 114

4-3-12-2- کتاب فوائد 114

4-3-13- آقا میرزا قاسم ادیب کرمان 115

4-3-13-1-خارستان 115

4-3-14-جمال زاده 116

4-3-14-1- یکی بود یکی نبود 117

3-4-14-2- نوع پرست 118

3-4-14-3- قلتشن دیوان 118

4-3-14-4- راه آب نامه 119

4-3-14-5- مرکب محو 119

4-3-14-6- نمک گندیده 120

4-3-15- جلال آل احمد 121

4-3-15-1- طنز در آثار جلال آل احمد 121

4-4- جراید و مطبوعات در دورۀ اول مشروطیت 124

4-4-1- ملانصرالدین 124

4-4-2- نسیم شمال 125

4-4-3- صوراسرافیل 125

4-4- مقایسه نسیم شمال و دهخدا 127

4-5-1- سیری در زندگی دهخدا و نسیم شمال 127

4-5-2- مفترقات طنز اجتماعی دهخدا و نسیم شمال 130

فصل پنجم(نتیجه گیری) 132

5-1- نتیجه گیری 133

منابع 134

Abstract 140

اگر مهم ترین جنبه ی طنز و هجو و شوخ طبعی، موضوع آن است، خواه سیاسی، خواه دینی، خواه روابط جنسی، منش های بد، بیهودگی فردی و بی مزگی ادبی، آنچه این نوع ویژه ادبیات را از انواع دیگر آن جدا می سازد، طنز برخورد آن با موضوع است. هجاگوی و هزل نویس می تواند انواع مختلفی از شکل های ادبی را به کار ببرد، ولی در عین حال مجبور است که از شیوه های نسبتاَ محدودی سود جوید.

هجو هزل، اگر چه می تواند از لحاظ محتوی شامل شدیدترین واقعیت ها از وجود انسانی باشد، ولی هدف از آن این است که ما را به خنده یا دست کم به تبسم وا دارد. تبسم، نیم خنده است یا از توابع آن، ولی خنده چیست؟

در این باره که خنده چیست و از چه ناشی می گردد عقاید دانشمندان مختلف است، ولی چنین به نظر می آید که موضوع هنوز در پرده ابهام است. دانشمندان ما سر بسته گفته اند «انسان برای این می خندد که او را تعجب دست می دهد». ولی این خود موضوع را مبهم تر می سازد. چه، می توان پرسید«چرا آدمی از حالت تعجب به خنده می آید ولی به گریه نمی افتد؟» منتقدان اروپایی از روان شناسان نیز چندان کمک نتوانسته ان بگیرند. خنده یک رشته از علائم جسمانی است– قاه قاه های تشنج آمیز و متناوب، حرکت دادن عضلات شکم، و حتی گریستن، و در موارد شدید از دست دادن «کنترل » ادرار – ولی باز چه عواملی مایه پیدا شدن این علائم و نشانه هاست نامعلوم و پیچیده است.

علت نخستین، شاید رها شدن وجدان از تشنج و یا تنش است. یک شوخی لفظی نخست شنونده را مبهوت یا گیج می سازد زیرا ناشناخته یا نا آشناست. اوضاع و احوال و شرایط و عللی که خنده را به وجود می آورد قرن ها موضوع بحث فیلسوفان بوده است. درباره این که «چیز خنده آور» چیست نظریه های گوناگونی آورده اند که هیچ یک به تنهایی قبول عام نیافته است. اما همه ی آن ها سهمی از حقیقت دارند. با توجه به آن چه در این باب گفته شده است می توان گفت: عناصر اصلی خنده عبارت است از « ادراک ناگهانی تناقض موجود میان وضع چیزها چنان که هست و چنان که باید باشد یا چنان که منتظریم و فکر می کنیم باید چنان باشد».

فروید فرضیه ای دارد که خلاصه آن این است: مزاج با پذیرفتن زود گذر بودن حظ نفس حاصل از یک آرزوی پنهانی یا منع شده، لذت یا شادمانی ایجاد می کند و در همان حال دلهره یی را که معمولا انجاز یک آرزو ظاهر می سازد تخفیف می دهد، و با سبک کردن یک انگیزه ی ممنوع و با مبتذل یا عامیانه کردن آن به عنوان یک «جک» یا «کارتن» تنش درونی را آزاد می سازد. آزاد گشتن نا گهانی یک تنش گفته ی کانت را در نظر آورید ] شگفتی مطبوعی ببار می آورد، در حالی که ریشه نا خود آگاه تنش فرد به نحوی در «جوک» جامه عوض می کند که معمولا ناراحت کننده نیست.

از تعریفاتی که در کتب قدیم به چشم می خورد این تعریف را برای خنده استنباط می توان کرد که « خنده عبارت از به جوش آمدن خون است بر اثر این که انسان چیزی را می بیند یا می شنود که او را سرگرم ساخته از جا می پراند و یا حرکت می دهد و اگر او بی درنگ نتواند توانایی خود را جهت ارتباط آن وضع با اندیشه های خود به کار اندازد، خنده بر وی غالب است»(آرین پور، 1372: 32).

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

نویسندگان برتر و فعال نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران