نسل جوان ایران

علوم انسانیعلوم سیاسیعلوم سیاسی

تاثیر مناسبات نظامی امریکا بر مناسبات سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۱۲ مهر ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 77
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 159
فرمت فایل : word
حجم فایل : 702kb

قیمت فایل : 50,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

پایگاه مقاله نسل جوان ایران

این پژوهش به دنبال تحلیل مناسبات نظامی امریکا و تاثیر این مناسبات بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و آذربایجان نگاشته شده است. پس از فروپاشی اتحاد شوروی و تغییر در ژئوپلتیک مناطق شمالی، جمهوری آذربایجان اهمیت فزاینده‌ای در سیاست خارجی ایران پیدا کرده است. در روابط ایران و آذربایجان عوامل متعددی وجود دارد که جهت‌گیری دو کشور نسبت بهم را شکل می‌دهد.یکی از این عوامل، که نقش بارز منفی در روابط دو کشور ایران و آذربایجان بازی می‌کند، مناسبات نظامی امریکا در منطقه قفقاز و بخصوص در آذربایجان می باشد. با توجه به اینکه ایران، امریکا را دشمن دیرینه خود قلمداد می کند ، حضور و دخالت این کشور در مسائل قفقاز بخصوص آذربایجان باعث گردیده تا ایران به عنوان همسایه ای دیرینه که دارای فرهنگ و مشترکات تاریخی فراوانی با این کشور هاست احساس خطر کند. همین عامل موجب می شود که هر گونه برخورد و تنشی در سطوح مختلف باعث واکنش های گوناگون گردند. این پژوهش به دنبال بررسی این وقایع فراهم گردیده است.سوال اصلی این پژوهش آن است که آیا مناسبات نظامی امریکا در منطقه قفقاز تاثیری بر مناسبات جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان داشته است ؟ در پاسخ پژوهشگر مناسبات نظامی امریکا در منطقه قفقاز باعث تضعیف روابط سیاسی – امنیتی اذربایجان و ایران شده است. در همین راستا پژوهشگر با بیان دلایلی این فرضیه را تایید کند. به طور کلی این پژوهش بیان می دارد که با توجه به اینکه روسیه به گونه ای تدریجی موقعیت خود را در قفقاز از دست داده به همان میزان نیز شاهد حضور امریکا در منطقه می باشیم که هم به زیان ایران و هم به ضرر روسیه می باشد. بدین ترتیب جدال برای افزایش مناسبات امنیتی سیاسی در آذربایجان برای دو کشور ایران و امریکا همچنان ادامه خواهد داشت.

کلمات کلیدی :

مناسبات نظامی امریکا، سیاست خارجی ایران، قفقاز، آذربایجان

فهرست مطالب

چکیده1

پیشگفتار:2

مقدمه:4

فصل اول(کلیات پژوهش). 6

1-1. بیان مسأله:7

1-2- ضرورت انجام پژوهش:10

1-3- اهداف پژوهش :10

1-4- سوال اصلی پژوهش:11

1-4-1- سوال فرعی پژوهش:11

1-5- فرضیه تحقیق:12

1-5-1- فرضیه فرعی:12

1-6- ادبیات و پیشینه تحقیق:12

1-7- روش شناسی تحقیق:18

1-8- تعریف مفاهیم:18

1-9- روش و ابزارهای گرداوری داده ها:20

1-10- جدید بودن و نو آوری در پژوهش:20

1-11- ساختار پژوهش:20

فصل دوم(چارچوب تئوريك نوواقع گرایی ). 22

2-1- مقدمه:23

2-2- نوواقع گرایی. 24

2-3- اصول نوواقع گرایی. 27

2-3-1- مفاهيم اساسي اين نظريه عبارتند از:27

2-3-2- مفاهيم كليدي نوواقع گرایی. 29

2-3-2-1- موازنه- قدرت:29

2-3-2-2- امنيت و بقا30

2-3-2-3- قدرت:31

2-3-2-4- خودياري:31

2-4- واقع گرایی انگیزشی:34

2-5- نوواقع گرایی در سیاست بین الملل. 35

2-5-1- تلفیق سطوح فردي، ملی و بین المللی. 35

2-5-2- نقش میانجی دولت و جامعه در سیاست خارجی. 37

2-6- کاربست واقع گرایی نو کلاسیک براي تحلیل سیاست خارجی ایران. 40

2-6-1- الگو و فرآیند تصمیم گیري.. 41

2-6-2- منافع و اهداف ملی. 43

2-6-3- منابع و عوامل تعیین کننده45

2-6-4- رفتار سیاست خارجی. 49

2-7- نتيجه‌گيري.. 50

فصل سوم(ویژگی های منطقه قفقاز). 53

3-1- مقدمه. 54

3-2- بخش اول. 55

3-2-1- سیر تاریخی منطقه قفقاز. 55

3-2-1-1- قفقاز در دوران باستان. 55

3-2-1-3- قفقاز در دوران اسلامی. 57

3-2-1-4- رقابت ایران و عثمانی در منطقه قفقاز. 58

3-2-1-5- رقابت روسیه با ایران و عثمانی از قرن ۱۷ تا ۱۹. 59

3-2-1-6- قفقاز جنوبی از زمان تزارها تا روی کار آمدن بلشویک ها60

3-2-2- قفقاز جنوبی در دوره حاکمیت اتحاد شوروی.. 63

3-3- بخش دوم (اهداف حضور در قفقاز)65

3-3-1- اهمیت قفقاز برای امریکا و اهداف حضور در منطقه. 66

3-3-2- اهمیت قفقاز برای ایران و اهداف حضور در منطقه. 70

3-3-2-1- جايگاه ژئوپلتيك و ژئواستراتژيك ايران در منطقه. 71

3-3-2-2- موقعیت ایران در قفقاز. 72

3-4- نتیجه گیری:75

فصل چهارم(مناسبات نظامی امریکا و ناتو با آذربایجان و تاثیر این مناسبات سیاسی امنیتی بر روابط ایران و آذربایجان) 77

4-1- مقدمه:78

4-2- بخش اول(مناسبات نظامی امریکا در آذربایجان)79

4-2-1- علل حضور امریکا در منطقه قفقاز. 79

4-2-1-2- ملاحظات سياسي. 81

4-2-1-3- ملاحضات نظامی. 81

4-2-2- علل حضور نظامی امریکا در آذربایجان. 83

4-2-2-1- دیدگاه‌ها و نظریات.. 86

4-2-2-1-1- همکاری‌ نظامی آذربایجان و امریکا:86

4-2-2-1-2- قدرت‌نمایی نظامی روسیه:89

4-2-3- حمایت امریکا جهت نزدیکی آذربایجان به ناتو. 90

4-2-3-1- نوع و سطح همکاری آذربایجان و ناتو. 90

4-2-3-2- اهداف باکو از همکاری با ناتو. 93

4-1-3-3- اهداف ناتو. 95

4-3- بخش دوم (مناسبات سیاسی و نظامی ایران در آذربایجان)97

4-3-1- اهمیت متقابل ایران و آذربایجان برای یکدیگر. 97

4-3-2- دلایل عدم موفقیت سیاستهای جمهوری اسلامی ایران در آذربایجان. 99

4-3-2-1- عوامل منطقه ای.. 100

4-3-2-2- عوامل فرامنطقه ای.. 100

4-3-2-3- حمایت های آذربایجان از احزاب و گروه های مخالف جمهوری اسلامی ایران. 101

4-3-2-4- دلایل بی اعتمادی آذربایجان نسبت به جمهوری اسلامی ایران. 106

4-3-2-4-1- مناقشات سیاسی جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران :107

4-3-2-4-2-مناقشات فرهنگی جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران. 113

4-3-3- آمار مناسبات اقتصادی و تجاری.. 116

4-3-4- اهداف امنیتی جمهوری اسلامی ایران در قفقاز جنوبی. 117

4-3-5- روابط نظامی آذربایجان باامریکا و ترکیه و تاثیر آن بر مناسبات ایران. 118

4-3-6- نگرانی های ایران از پیمانهای نظامی آذربایجان. 120

4-3- نتیجه:123

4-4- نتیجه گیری.. 125

4-5- برخی از اقدامات تردیدزای جمهوری آذربایجان در رابطه با ایران. 137

منابع. 138

كتب فارسي. 138

مقالات فارسي. 142

روزنامه ها و سایتها147

مقالات لاتین. Error! Bookmark not defined.

 

آذربايجان در منطقه‌ي قفقاز برای ايران اهمیت و ارزش زیادی دارد و نقش مركزي و تعيين‌كننده است. هرچند ايران و آذربايجان داراي پيوندهاي تاريخي، فرهنگي و مذهبي مشتركي هستند، اما علي‌رغم اين پيوستگي‌ها رابطه دو طرف هرگز دوستانه نبوده است. روابط تهران و باكو در اغلب موارد زير تأثير رابطه استراتژيك آذربايجان و ايالات متحده آمريكا بوده است و اختلافات دو كشور در زمينة رژيم حقوقي درياي خزر از مهمترین چالشهای پیش روی دو کشور به حساب می آمده و همين امر مانع گسترش روابط شده است. هويت لائيك نظام سياسي آذربايجان و گرايش آن به ملي گرايي، به همراه سياست‌هاي خارجي آن نيز در مواردي موجب نگراني ايران شده است. از ديدگاه ايران، جايگاه مهم غرب در سياست خارجي آذربايجان، بخصوص روابط باكو با آمريكا ، موجبات تشويش خاطر ايران را فراهم مي‌آورد. همچنين ديدگاه ايران نسبت به مسائل حوزه‌ي خزر و خطوط انرژي آن با ديدگاه‌هاي آذربايجان متفاوت است.

برای جمهوری آذربایجان ایران تنها یک کشور معمولی نیست. در ابتدا ایران یکی از همسایگان جنوبی آذربایجان است. دو کشور حدود ۶۱۸ کیلومتر مرز خاکی با هم دارند. هر دو کشور دارای ارزشهای مشترک متقابل و بعضی از عناصر فرهنگی مشترک هستند. آذربایجان بعد از ایران دومین کشور شیعی جهان از لحاظ جمعیت است. عضویت دو کشور در سازمان‌های منطقه ای مانند سازمان کنفرانس اسلامی و همچنین سازمان اکو شاخص مهمی است که دو کشور را به هم وابسته و پیوسته می‌کند.(۱) در منطقه قفقاز جمهوری آذربایجان بیش از دیگر جمهوری‌ها توجه ایران را به خود مبذول می‌خواند. گسترش پیوند های این جمهوری با غرب و تمایل شدید این کشور برای درگیر ساختن بیشتر منافع ایالات متحده و حضور نظامی این کشور و نیز ناتو در منطقه و نیز از ان مهمتر تقویت برخی هیجانات و احساسات شووینیستی و ضد ایرانی در این جمهوری، از جمله مسائلی هستند که به شدت می تواند برای ایران تهدید زا تلقی شود. پیشبرد روند دولت- ملت‌سازی در این جمهوری مبتنی بر افزایش پیوند ها با غرب و نیز تکیه بر برخی اسطوره ها و سمبل های ضد ایرانی به شدت تهدید کننده منافع ملی ایران بوده و ایران را به واکنش وامی‌دارد.(۲)

مقدمه:

در دهه هاي اخیر و پس از پایان جنگ سرد سیاستمداران و اندیشمندان روابط بین الملل با بحران پارادایم غالب در نظام بین الملل جهانی روبرو شدند. فرانسیس فوکویوما دراین دوران با طرح نظریه «پایان تاریخ» عنوان کرد که، احتمالا شاهد پایان تاریخ به معناي مرحله تکامل ایدئولوژیک بشر و تحقق جهان شمولی لیبرال دمکراسی غربی می باشیم. وي درتحلیل این نظریه گفت، امروز پرده مخملی روابط سیاسی و فرهنگ یعنی مهمترین خط تقسیم دراروپا جاي پرده آهنین ایدئولوژي را گرفته است. دراین رابطه جورج بوش نظم نوین جهانی را مطرح ساخت. هنري کیسینجر نظریه واقع گرایانه مبتنی برچند قطبی بودن جهان را ارائه نمود. سپس زبینگو برژینسکی با نظریه جهانی نئولیبرال پا به عرصه روابط بین الملل گذاشت.

ساموئل هانتینگتون که سخت تحت تاثیر تقسیم بندي نوینی از تمدن ها بود، نظریه رویارویی تمدن ها را مطرح نمود. وي سعی داشت غربی ها را متقاعد سازد که کانون اصلی درگیري هاي آینده بین تمدن غرب و اتحاد جوامع کنفوسیوسی شرق آسیا و جهان اسلام است و خواهان وحدت اروپا و آمریکا در مقابل آنها می باشد. به هرحال این نظریه ها اگرچه دربعضی مواقع کاربردي نمی باشند، ولی درهریک از این نظریه ها یکی از شاخص هاي منطقه اي آنها قفقاز و به ویژه قفقاز جنوبی می باشد.

از طرفی فرآیند جهانی شدن موجب اشاعه نوعی فرهنگ غربی و آمریکا درجوامع مختلف شده است. از اینرو بررسی نقش روابط سیاسی و منطقه اي و عوامل اقتصادي و فرهنگی ایران درحوزه هاي تمدنی اطراف آن از جمله قفقاز جنوبی درقرن بیست یکم ضروري می باشد.

جهان امروز به دلیل تشدید فشارهاي دیپلماسی آمریکا براي دگرگونی درگرایشات مخالف غرب، به نوعی تغییر رفتار و فعالیت هاي سایر کشورها را درراستاي فرهنگ غربی تشویق می کند. درطی دو دهه گذشته و پس از فروپاشی شوروي(سابق) کشورهاي حوزه قفقاز جنوبی به خصوص آذربایجان به دلیل آنچه که این کشوها داراي انرژي می باشند و یا اروپایی نامیده می شوند، مورد توجه کشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي قرار گرفته است. از این رو براي مقابله با تهدیدات موجود، راهکار همگرایی و گسترش روابط سیاسی و فرهنگی ایران با کشورهاي حوزه قفقاز جنوبی به خصوص جمهوری آذربایجان به دلیل فرهنگ و تمدن مشترك چند هزار ساله با این حوزه، از جمله دلایل با اهمیت انتخاب موضوع می باشد. درصورت تحقق آن، علاوه برمقابله با تهدیدات موجود برقدرت ایران درسطح منطقه خواهد افزود. پژوهش حاضر درفضاي منطقه اي جمهوری آذربایجان به بررسی موضوع می پردازد.

تغییرات روابط منطقه اي متناسب با گستردگی و اهمیت آن، در ایجاد ارتباط و یا عدم ارتباط میان دو کشور تاثیر می گذارد. به تعبیري دیگر تغییر در عرصه روابط بین الملل از آن جهت که فضاي گفتمانی تازه اي را ایجاد می کند ساختار تعامل و یا تقابل در سطوح مختلف منطقه اي و بین المللی را متناسب با خود متحول و دگرگون می سازد.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروي به عنوان یکی از مهم ترین تحولات سیاسی در قرن بیستم تغییرات شگرفی در سطح جهان به وجود آورده است. در پی فروپاشی، مناطق آسیاي مرکزي و قفقاز به دلیل همجواري با کشور جمهوري اسلامی ایران به عنوان منطقه هم مرز، با تاریخ مشترك گذشته خود که مدت ها نیز جزئی از سرزمین و قلمرو حاکمیت دولت ایران محسوب می شده، اهمیت دوباره اي پیدا می کند.

بنابراین اهمیت منطقه اي و شرایط پیچیده جمهوری آذربایجان ناشی از عوامل استراتژیکی، اقتصادي، فرهنگی و اجتماعی است. بحث امنیت،اهمیت منطقه اي و ثبات در منطقه باید با توجه به تمامی عوامل تاثیر گذار فوق صورت گیرد. در صورت درك و شناخت از حوزه قفقاز می توان اولاً جایگاه و نقش این منطقه از جهان و نیز کشورهاي واقع در آن را روشن نمود و ثانیاً بر اساس این جایگاه نقش منطقه اي کشورهاي همسایه و خصوصاً کشور جمهوري اسلامی ایران، به سیاستها و برنامه ها ي آنها با توجه به واقعیات منطقه اي توجه نمود.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران

مقالات برتر و منتخب کاربران