نسل جوان ایران

علوم انسانیحقوقحقوق ثبت

نقش اسناد الکترونیک در نظام ادله‌ی اثبات دعوا در حقوق ایران

ارسال کننده : جناب آقای رضا رحیمی
سطح فعالیت : مدیر کل
ایمیل : reza.rahimi663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۲۰ مرداد ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 389
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 99
فرمت فایل : word
حجم فایل : 179kb

قیمت فایل : 50,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

پایگاه مقاله نسل جوان ایران

قابلیت استناد به ادله‌ی الکترونیکی در حقوق موضوعه ایران در زمره‌ی مهم‌ترین مسائل حقوق ارتباطات الکترونیکی است. چون‌که اثبات هر امری در مراجع قضایی مستلزم ارائه آن به دادگاه است. با تصویب قانون تجارت الکترونیک ایران در سال 1382 گام مهم و موثری برداشته شد ولی پاره‌ای ابهامات همچون ارزش اثباتی دلایل الکترونیکی مرتفع نشده است در ماده 12 قانون مذکور به‌صراحت ادله الکترونیک را واجد ارزش اثباتی معرفی می‌کند ولی بجای قابلیت پذیرش عبارت ارزش اثباتی بکار برده که به نظر نامناسب است؛ اما زوایای حقوقی ارزش اثباتی این ادله بدون شرح و مسکوت مانده است مطابق ماده 1258 قانون مدنی ادله اثبات دعوا شمارش شده است و متعاقب آن در ماده 1284 در تعریف سند آمده است که دارای دو شرط اساسی یعنی نوشته باشد و در مقام دعوا یا دفاع قابل استناد باشد.اسناد الکترونیکی علی‌رغم تفاوت‌هایی که با سند کتبی دارند از مصادیق سند و نوشته است و این نظر توسط نظریه معادل‌های کارکردی و با اهدافی که از سند سنتی انتظار می‌رود با ادله الکترونیکی برآورده می‌شود. وجه تمایز ادله الکترونیکی با سنتی در تقسیم‌بندی اینهاست که بر دو دسته مطمئن و غیرمطمئن می‌باشد.بدین‌صورت که اسناد الکترونیکی غیرمطمئن دارای ارزش اثباتی برابر با اسناد سنتی و اسناد الکترونیکی مطمئن دارای ارزش اثباتی بالاتر از غیرمطمئن و سنتی عادی و پائین تر از اسناد رسمی هستند. و استنادکننده به این ادله اول باید اوصاف مذکور را اثبات کند سپس از مزایای آن یعنی برابر با نوشته و امضای دستی بهره‌مند شود و این امر برای اشخاص و محاکم مشکل‌آفرین شده است.

واژگان کلیدی: ثبت الکترونیک، دلیل الکترونیک،داده‌پیام، امضای الکترونیکی، ارزش اثباتی ادله الکترونیک

فهرست مطالب:

چکیده:خ‌

مقدمه1

فصل اول- کلیات تحقیق.. 4

1-1- بیان مسئله5

1-2- ضرورت انجام تحقیق:5

1-3- مرور ادبیات و سوابق مربوطه7

1-4- اهداف مشخص تحقیق. 8

1-5- سوالات تحقیق. 8

1-6- فرضیه‌های تحقیق. 9

فصل دوم- اهمیت اسناد الکترونیک... 10

2-1- ادله الکترونیک.. 11

2-1-1- تعریف اسناد الکترونیکی. 11

2-1-2- تعریف لغوی اسناد الکترونیکی. 11

2-1-3- تعریف اصطلاحی اسناد الکترونیکی. 12

2-2- تفاوت و مقایسه ادله الکترونیکی و دلیل سنتی. 14

2-3- اجزا و زیرساخت ادله الکترونیک.. 15

2-4- امضاء الکترونیکی. 16

2-4-1- ویژگی‌های امضای الکترونیکی. 16

2-5- قابلیت دستیابی و استفاده18

2-6- اصالت.. 20

. 2-6-1- تعریف اصالت و کارکرد آن. 20

2-6-2- تامین عنصر اصالت در اسناد الکترونیکی. 21

2-7- لوازم و ابزارهای نظام عینی. 24

2-7-1- قانون‌گذاری مناسب.. 25

2-7-2- کاداستر. 25

2-7-3- تحدید حدود و داوری. 26

2-8- بررسی وضعیت فعلی پذیرش سند الکترونیکی در قانون و رویه قضایی. 27

فصل سوم- جایگاه اسناد الکترونیکی در نظام ادله اثبات دعوا29

3-1- ادله اثبات دعوا30

3-1-1- تعریف ادله اثبات دعوا30

3-1-2- تعریف لغوی ادله اثبات دعوا30

3-1-3- تعریف اصطلاحی ادله اثبات دعوا30

3-1-4- انواع ادله اثبات دعوا32

3-2- اسناد الکترونیکی. 33

3-2-1- اهمیت ادله الکترونیکی. 33

3-2-2- اسناد رسمی الکترونیک و ارزش اثباتی آن. 35

3-2-3- سند عادی الکترونیک و ارزش اثباتی آن. 36

3-2-3-1- اسناد الکترونیکی که به‌صورت مطمئن تهیه و نگهداری شده‌اند. 36

3-2-3-2- اسناد الکترونیکی که به‌صورت غیرمطمئن تهیه و نگهداری شده‌اند. 38

3-3- وضعیت حقوقی اسناد الکترونیکی. 38

3-3-1- عناصر و ارکان سند الکترونیک.. 38

3-3-1-1- قابلیت استناد38

3-3-1-2- دستیابی. 39

3-3-1-3- تولید و نگهداری به روش مطمئن. 39

3-4- اهدف استفاده از اسناد الکترونیکی. 39

3-5- بررسی چگونگی امکان اجبار دارنده سند به ارائه آن در دادگاه41

3-6- ارزش اثباتی سند الکترونیکی. 46

3-6-1- ارزش اثباتی سند الکترونیکی عادی. 47

3-6-2- ارزش اثباتی سند الکترونیکی مطمئن. 48

فصل چهارم- جایگاه اسناد الکترونیک در حقوق ایران. 55

4-1- آثار اسناد الکترونیکی در اسناد بین‌المللی. 56

4-2- آثار اسناد الکترونیکی در حقوق برخی از کشورهای خارجی. 58

4-3- نوع نظام ارزیابی دلیل در حقوق ایران. 61

4-4- جایگاهسندالکترونیکیدرحقوقایران. 63

4-5- آثار اسناد الکترونیکی در حقوق ایران. 67

4-6- تاثیر اجرای طرح کاداستر بر نـظام مکانیزه اطلاعات.. 76

4-7- ایرادات نظام ثبتی ایران و لزوم اصلاح آن. 78

نتیجه‌گیری. 81

منابع و مآخذ. 83

منابع فارسی. 83

منابع لاتین. 86

Abstract88

 

مدت‌ها پیش از تصویب قانون تجارت الکترونیک، دلیل الکترونیکی به شکل نوار ضبط‌صوت، فیلم و عکس، و داده‌پیام‌های حاصل از شمارشگر آب و برق، در دادگاه‌ها مورد استناد قرار می‌گرفت و فقدان قانون منسجم در این مورد، موجب اختلاف آرای صادره و برخورد سلیقه‌ای قضات در معتبر شمردن این دلایل شده بود. قانون تجارت الکترونیک که در سال 1382 به تصویب رسید، دلیل الکترونیکی را به‌عنوان نوع جدیدی از دلایل، معتبر شمرده و حتی در مورد دلیل الکترونیکی مطمئن، بالاترین ارزش اثباتی ممکن را قائل شده و آن را غیرقابل‌انکار و تردید می‌داند.

ازآنجاکه جامعه حقوقی نسبت به زیرساخت‌های فنی دلیل الکترونیکی ازجمله سیستم‌های اطلاعاتی ایمن و امضای دیجیتال، شناخت کافی ندارد، تصور غالب، این است که دلیل الکترونیکی به‌راحتی قابل جعل و تغییر است، سیستم‌های اطلاعاتی چندان مطمئن نیستند و احتمال خطا در داده‌های حاصل از آنها وجود دارد، به همین جهت وکلا برای اثبات دعاوی خود، چندان به دلیل الکترونیکی استناد نمی‌کنند و گاه دادرسان نیز از پذیرش آن خودداری می‌کنند. به علاوه رسیدگی به اعتبار این نوع دلیل در دادگاه نیازمند وجود کارشناسانی است که به زیرساخت‌های فنی وقواعد حقوقی دلیل الکترونیکی مسلط باشند تادر بازیابی، حفاظت و اثبات اطمینان دلیل الکترونیکی، راهگشای دادرس باشند.

پیش از ظهور تکنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطی، دلیل فقط در شکل سنتی آن یعنی در قالب‌های اقرار، سند کاغذی، شهادت، امارت و سوگند متصور بود و کاغذ، مهم‌ترین حامل اطلاعات به شمار می‌آمد اما در طی قرن اخیر، اختراعات شگرفی در زمینه تکنولوژی‌های اطلاعاتی و ارتباطی صورت گرفت؛ تلگراف، تلفن، نمابر، میکروفیلم، رایانه و اینترنت روش‌های جدیدی را برای برقراری ارتباط به وجود آورد، سهولت و کارایی این ابزارها موجب ترویج سریع استفاده از آنها در امور تجاری وحتی روزمره مردم شد، تا جایی که شیوه جدیدی از تجارت برای مبادله اطلاعات تجاری بدون استفاده از کاغذ به‌عنوان تجارت الکترونیک شکل گرفت. همچنین، ابزارهای رایانه‌ای چنان دقیق و هوشمند هستند که علاوه بر آنکه به‌عنوان ابزاری جهت ذخیره و انتقال اطلاعات به کار می‌روند، قادر هستند به‌صورت خودکار، بدون دخالت مستقیم انسان، اطلاعات را ایجاد و پردازش کنند.

اطلاعاتی که توسط ابزارهای جدید تولید، ذخیره و پردازش می‌شوند یا با استفاده از این ابزارها انتقال می‌یابند، اندک اندک به‌عنوان دلیل مورد استناد قرار گرفتند درنتیجه، در کنار ادله سنتی، نوع جدیدی از ادله به نام ادله الکترونیکی شکل گرفتند.

ماهیت دلیل الکترونیکی، متفاوت با دلیل سنتی است. دلیل الکترونیکی مادی و ملموس نیست، به‌راحتی قابل جعل و تغییر است و ازآنجاکه معمولاً در قراردادهای الکترونیکی و مبادلات از راه دور مورداستفاده قرارمی گیرد، به دلیل عدم رویارویی فیزیکی طرفین، شناخت هویت صادرکننده سند دشوار است. همچنین مفهوم «اصل سند» به معنای سندی که برای نخستین بار به وجود آمده است در محیط الکترونیکی ممکن نیست، زیرا تمام اطلاعاتی که در صفحه ابزارهای الکترونیکی مشاهده می‌شوند، پس از انتقال از قسمت‌های مختلف حافظه رایانه به نمایش در می‌آیند.

متفاوت بودن این ویژگی‌ها موجب شد پذیرش دلیل در دادگاه‌ها بر اساس نظام ادله سنتی اثبات دعوا که برای اعتبار اسناد، نوشته بودن، تشخیص هویت صادرکننده سند و اصالت سند را لازم می‌داند با مشکل مواجه شود، اما استفاده روزافزون از ابزارهای الکترونیکی و نیاز مبرم تجار به اعتبار دلایل الکترونیکی موجب شد در دهه 60 و 70 قرن بیستم، اقداماتی در جهت معتبر شمردن این نوع دلایل صورت گیرد.

پس از ظهور دلایل الکترونیکی در ایران نیز به دلیل اختلاف ویژگی‌های دلایل الکترونیکی و دلایل سنتی، در پذیرش دلیل الکترونیکی تردید وجود داشت، کمیسیون مشورتی آیین دادرسی مدنی اداره حقوقی قوه قضاییه با این استدلال که دلایل در نظام حقوقی ایران شمارش شده‌اند، ضبط‌صوت را غیرقابل استناد دانست، اما نیاز جامعه به اعتبار این دلایل موجب توجه قانون‌گذار به این امر شد تا اینکه نهایتاً اعتبار و ارزش اثباتی دلایل الکترونیکی با تصویب قانون تجارت الکترونیک در 29/10/1382 پذیرفته شد. این قانون براساس قانون نمونه آنسیترال در مورد تجارت الکترونیکی و با عنایت به قانون نمونه امضای الکترونیکی وضع شده است. پس از آن، با تأسیس مرکز صدور گواهی دیجیتال در آذر ماه 1385، گام بلندی به‌سوی اطمینان دلیل الکترونیکی برداشته شد.

همانطور که بیان کردیم، منشأ اعتبار دلیل الکترونیکی، قانون تجارت الکترونیک است، به همین جهت ممکن است این امر مورد شبهه قرار گیرد که با توجه به‌عنوان این قانون که واژه تجارت را با خود دارد آیا قلمرو این قانون صرفاً دلایل تجاری الکترونیکی را در بر می‌گیرد یعنی آیا احکام این قانون صرفاً در دلایل تجاری قابل اعمال است و یا شامل دلایل الکترونیکی که در دعاوی کیفری و حقوقی مورداستفاده قرار می‌گیرند، نیز می‌شود مثلاً درصورتی‌که در یک دعوای حقوقی، زوجه ضمن یک سند الکترونیکی، زوج را از پرداخت مهریه ابراء نموده باشد آیا اعتبار چنین سندی می‌تواند مشمول قانون تجارت الکترونیک باشد.

برای پاسخ به این سؤال تجارت الکترونیک تعریف می‌شود؛ که تعاریف متفاوتی از این واژه ارائه‌شده است؛ و وجه مشترک همه تعاریف، این است که تجارت الکترونیک، به هر حال قلمرو تجارت را در بر می‌گیرد اما برخلاف این تعاریف، قانون تجارت الکترونیک، قلمرو خود را محدود به موضوعات تجاری نکرده است. ماده 1 این قانون در معرفی قلمرو شمول قانون مقرر می‌دارد: «این قانون، مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسط‌های الکترونیکی و با استفاده از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود». پس، قواعد و احکام این قانون در مورد تمام اطلاعاتی که توسط ابزارهای الکترونیکی یا سیستم‌های ارتباطی جدید، مبادله شده و یا ذخیره می‌شوند اعمال می‌شود و محدودیتی برای موضوع آنها تعیین نشده است؛ بنابراین، چنین اطلاعاتی حتی اگر موضوع آنها امور تجاری نباشد، تحت شمول این قانون قرار می‌گیرند. دقت در مواد این قانون نیز نشان می‌دهد که قلمرو این قانون، صرفاً امور تجاری نیست.

به‌عنوان مثال، مواد 6 و 7 و 8 قانون تجارت الکترونیک، در مواردی که وجود یک نوشته، امضاء یا ارائه اصل سند «ازنظر قانون» لازم باشد داده‌پیام را در هر مورد معادل این الزامات قانونی می‌داند، در این مواد، واژه «قانون» به معنای عام به کار رفته است پس می‌تواند تمام قوانین را شامل شود و محدود به قانون تجارت نشده است، از طرفی ماده 6 قانون تجارت الکترونیک، مواردی را از شمول اصل برابری داده‌پیام و نوشته خارج کرده است که یکی از این موارد، اسناد مالکیت اموال غیر منقول است. با توجه به آنکه این اسناد در زمره اسناد مدنی هستند، درمی‌یابیم قلمرو قانون تجارت الکترونیک و احکام آن و نیز اصل برابری داده‌پیام و نوشته، تمام دلایل را شامل می‌شود و صرفاً شامل امور تجاری نیست، در غیر این صورت، نیازی به مستثنی کردن اسناد مالکیت اموال غیر منقول که نوعی از اسناد مدنی هستند از اصل کلی برابری داده‌پیام و نوشته نبود، زیرا در چنین فرضی، این اسناد به خودی خود، خارج از قلمرو قانون قرار می‌گرفتند.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران

مقالات برتر و منتخب کاربران