نسل جوان ایران

علوم انسانیعلوم اجتماعیجامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران

کوچ نشینی در ایران

ارسال کننده : جناب آقای دکتر محسن احمدی
سطح فعالیت : مدیر ارشد
ایمیل : r.r1360663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۲۰ تیر ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 122
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 36
فرمت فایل : word
حجم فایل : 183kb

قیمت فایل : 4,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

پایگاه مقاله نسل جوان ایران

انگیزه ی نویسنده ارائه ی تصویری از وضع اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی کوچ نشینان و همچنین بررسی چگونگی بحران کوچ نشینی است . با توجه به این که زندگی کوچ نشینی در ایران سابقه ای کهن دارد و کوچ نشینان همیشه نقش مهمی در تاریخ این مملکت داشته اند و آن گونه که باید و شاید شناخته نشده اند ، نویسنده دست به تألیف کتاب زده است این کتاب از یک پیشگفتار و سیزده فصل تشکیل شده است .

نویسنده در پیشگفتار بررس و شناخت زندگی کوچ نشینان را از چند جهت حائز اهمیت می داند . اول آن که آن ها فرهنگ و سنن کهن را پاسداری کرده و آداب و رسوم باستانی را زنده نگه داشته اند و شناخت زندگی آن ها به شناخت فرهنگ و زندگی نیاکان ما کمک می کند . دوم این که زندگی کوچ نشینی گونه ای سازش فرهنگی – اجتماعی با محیط زیست است و به شناخت کلی فرهنگ انسان کمک می کند . سوم این که کوچ نشینان از نظر اقتصادی در خور اهمیت هستند زیرا آنان فراورده های خود را به شهر عرضه می کنند و نیازهای خود را تامین می کنند . از این جهت شناخت فعالیت های اقتصادی آنان جهت برنامه ریزی برای افزایش تولیدات آنان امری ضروری به نظر می رسد .

در فصل اول نویسنده به تعریف کوچ نشینی می پردازد و می گوید کوچ نشینی آن نوع زندگی است که در آن انسان از راه پرورش حیوانات و معمولاً با برخورداری از فرآورده های کشاورزی زیست می کند و در پی چراگاه های طبیعی سالیانه از محلی به محل دیگر کوچ می کند . در ایران به این نوع زندگی از دیرباز وجود داشته است و هنوز هم مشاهده می شود . امروزه در کشور ما اصطلاحات مختلفی نظیر عشایر ، کوچ نشین ، ایلیاتی ، بیابانگرد ، گله دار ، گلونه ، مالدار ، چادرنشین و ... به کار برده می شود که همگی دال بر زندگی کوچ نشینی است . در گذشته ظاهراً کوچ نشینان را کرد می نامیدند . مهمترین وجود تمایز این نوع زندگی عبارتند از : 1- وابستگی انسان به حیوان 2 – استفاده از چراگاه های طبیعی 3 – کوچ یا جابجایی انسان و دوام به منظور بهره گیری از چراگاه های طبیعی و دوری از سرما و گرمای شدید .

همچنین ضرورت بررسی زندگی کوچ نشینان را مورد بحث قرار می دهد و می گوید آنچه انسان را از هم جدا می سازد ، فرهنگ و نحوه ی امرار و معاش و سازش آنها با محیط است و از آن جا که زندگی کوچ نشینی یک نوع امر معاش و بالطبع یک مساله ای فرهنگی است . بررسی و شناخت آن از نظر مردم شناسی امری ضروری است . در ادامه هم پژوهش های مردم شناسی درباره ی کوچ نشینی را در قرن 20 مورد بررسی قرار می دهد .

در فصل دوم پیدایش زندگی کوچ نشینی را مورد بررسی قرار می دهد و می نویسد اغلب دانشمندان معتقدند که زندگی کوچ نشینی پس از گسترش کشاورزی و در نتیجه افزایش جمعیت انسانی به وجود آمده است و چنین نتیجه گرفته می شود که زندگی کوچ نشینی پس از زندگی ده نشینی پدیدار گشته است آن گاه در پایان فصل می نویسد که پس از انقلاب صنعتی و با گسترش فرهنگ و فنون غرب به مرور زمان رو به زوال نهاد . گسترش سرمایه داری و سیاست کشورهای امپریالیستی و برنامه های به اصطلاح نوسازی دولت های دست نشانده ی آن ها باعث ضعف و نابودی کوچ نشینان گردید .

در فصل سوم نویسنده با رسم نقشه ی پراکندگی اقوام کوچ نشین در آسیا ، آفریقا و اروپا را نشان می دهد و عمده ترین مشخصات این مناطق را کمبود آب معرفی می کند به طوری که بیشتر مناطق کوچ نشین شامل جلگه های بی درخت یخ زده ( تندرا ) ، سرزمین های مرتفع کوهستانی ، مناطق پرعلف حاشیه ی جنگل ها ، بیابان های خشک و سوزان و جلگه های بی درخت پوشیده از گیاهان بلند است . روی هم رفته این مناطق یا به علت سرمای شدید ، کمبود باران ، ارتفاع زیاد و یا گرمای شدید چندان برای کشاورزی مساعد نیستند و از این رو می توان از آنها به صورت چراگاههای فصلی استفاده کرد .

در فصل چهارم مبانی اکولوژیکی کوچ نشینی مورد بررسی قرار گرفته است . از آنجا که مرتع به طور دائم در یک محل یافت نمی شود کوچ نشینان ناگریزند در پی آن از محلی به محل دیگر کوچ کنند . برای آن است که باید به رابطه ی بین عوامل اکولوژیکی و زندگی کوچ نشینی پی ببریم . نویسنده مبانی اکولوژیکی کوچ نشینی در ( بالا گریوه ) لرستان را سرمای زودرس ییلاق ، کمبود علف در ییلاق به علت یخبندان و برف و توقف باران در گرمسیر در اواخر فروردین و گرمای اردیبهشت می داند و این عوامل آنها را وادار می کند که کوچ را از ییلاق به قشلاق و بالعکس انجام دهند . کوچ و علل آن در بختیاری را گرمی هوا در گرمسیر و سردی تحمل ناپذیر در سردسیر ، کشت و زرع در گرمسیری و سردسیری ، گرد آوری بلوط جهت تهیه ی نان ، عادت انسان و ارزان بودن کالای مصرفی در گرمسیر نسبت به سردسیر می داند . همچنین کوچ و علل آن در بلوچستان را بررسی می کند و می گوید جابجایی بلوچ ها به علت یافتن آب و علوفه برای دام ، جابجایی برای برداشت خرما و جابجایی برای گریز از آلودگی محیط از روی عادت است .

ندارد

اقتصاد کوچ نشینان روی هم رفته از چهار عامل تشکیل شده است که عبارتند از 1) چادر با سایر وسایل زندگی 2 ) دام 3) مرتع 4 ) نیروی انسانی – نویسنده هر چهار مورد را جداگانه مورد بررسی قرار می دهد در مبحث دام ، ترکیبات دام و خصوصیات دام ها با رسم جدول ، مشخصات گوسفندان ایران و تولیدات دامی توضیح داده می شود جدول های اندازه و وزن نژادهای مختلف گوسفند در ایران ، درآمد حاصل از هر رأس میش و بز و مقایسه ی ارزش فرآورده های دامی نیز ترسیم شده است . جدول توضیح دام و زمین در میان باصری ها ، لرستانی ها ، ایل بهمئی و بلوچ ها نیز ترسیم شده است و در قسمت مرتع نیز پراکندگی جغرافیایی منابع مرتعی ایران را با رسم جدول نشان می دهد .

نیروی انسانی لازم برای یک خانوار معمولی کوچ نشین را هم به طور مفصل در این فصل توضیح می دهد . بررسی مخارج سالیانه ی یک خانوار معمولی کوچ نشین ، کشاورزی کوچ نشینان ، دادوستد و مبادله ی کوچ نشینان و مراکز بازاری قشقایی ، بختیاری و بهمئی را چه در میان ایل و چه در برون از ایل به طور کامل توضیح می دهد .

در فصل ششم به شیوه ی همسرگزینی کوچ نشینان می پردازد و فلسفه ی ازدواج در ایلات را تشریح می کند . مهمترین انگیزه های ازدواج در میان کوچ نشینان را داشتن اولاد پسر ، تشکیل خانواده و کسب استقلال و ارضاء غرائز جنسی و انجام وظیفه ی شرعی می داند .

عواملی که در انتخاب همسر در میان کوچ نشینان دخالت دارد عبارتند از : دین ، طبقه بندی اجتماعی ، شیربها ، خویشاوندی و سن و سال بعضی از مردان کوچ نشین به دلایلی همچون نازایی زن اول ، نداشتن اولاد ذکور ، مسائل سیاسی و مسائل جنسی و داشتن نیروی انسانی بیش از یک همسر انتخاب می کنند .

نویسنده مراحل ازدواج را در میان کوچ نشینان به ترتیب خواستگاری ، تعیین شیرها ، عقد و عروسی می داند و برای نمونه مراحل ازدواج را در میان قشقایی ها ، لرهای لرستان و بلوچ ها بررسی می کند .

بیشتر زوج های کوچ نشینان پس از ازدواج در میان قبیله می مانند و با خانواده زندگی می کنند زیرا جدایی از قبیله باعث ضعف قبیله می شود . نویسنده در پایان فصل مسأله ی طلاق را مطرح می کند و می گوید به طور کلی کوچ نشینان طلاق را زشت و ناپسند می دانند و سعی می کنند تا حد امکان از وقوع آن ممانعت به عمل آورند البته به دلایلی همچون خیانت ، عدم همخوابگی و یا بد رفتاری ممکن است طلاق صورت بگیرد .

در فصل هفتم خانواده ، مشخصات عمده ی خانواده ترکیبات خانواده و انواع خانوار از قبیل هسته ای یا ساده ، چند همسری ، گسترده ، پیوسته و ناقص ، بعد خانوار ، وظایف و مسئولیت های خانوار از قبیل تامین نیازهای جسمی ، تامین رفاه مادی ، فرهنگ آموزی ، ارضاء غرایز جنسی و ادامه ی نسل ، تقسیم کار از قبیل کارهای زنانه و مردانه و کارهای مشترک میان زنان و مردان و همچنین تقسیم کار براساس جنس و سن با ترسیم جدول همگی مورد بررسی قرار می گیرند .کارهای عمده زنان را کارهای روزانه ، صنایع دستی و کارهای خانه تشکیل می دهد و کارهای عمده ی مردان را کارهای روزانه ، فصلی و بیرون از منزل تشکیل می دهد . بعضی کارها را به صورت مشترک انجام می دهند اما تصمیم گیری در انجام کارها پدر سالاری است و زنان هم در بعضی مواقع این تصمیم گیری شرکت می کنند .

در پایان فصل دگرگونی دوری خانواده و نقش اولاد ، ثروت و روابط اعضای خانواده بررسی می شود.

درفصل هشتم واحدهای اجتماعی کوچنشینان بررسی می شود ساختمان اجتماعی کوچ نشینان با کوچکترین واحد یعنی خانوار شروع و به بزرگترین واحد یعنی ایل ختم می شود در بررسی واحد های اجتماعی باید موضوع از دو جنبه بررسی شود جنبه ی اول مسأله ی اردوهاست که واحدهای مکانی هستند و از تعدادی سیاه چادر تشکیل می شوند و اعضای اردو رابطه خویشاوندی دارند ولی هم تبار نیستند . جنبه ی دوم مسأله شامل واحدها و گروه های خویشاوند هم تبار است که همگی خود را از یک نسل یک نیای مشترک می دانند نویسنده با رسم نمودار و جدول نظام اجتماعی سنتی کوچ نشینان ایران را نشان می دهد .

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران

مقالات برتر و منتخب کاربران