نسل جوان ایران

علوم انسانیعلوم سیاسیعلوم سیاسی

تاملی در امر سیاست خارجی ایران و نقش آن در انتخابات نهم

ارسال کننده : جناب آقای دکتر محسن احمدی
سطح فعالیت : مدیر ارشد
ایمیل : r.r1360663[@]gmail.com
تاریخ ارسال : ۲۰ تیر ۱۳۹۶
دفعات بازدید : 106
زبان نوشتاری : فارسی
تعداد صفحه : 28
فرمت فایل : word
حجم فایل : 122kb

قیمت فایل : 4,000 تومان
خرید فایل

امتیاز مثبت : 0
امتیاز منفی : 0

پایگاه مقاله نسل جوان ایران

می‌توان متغیرهای موثر بر سیاست خارجی را به 5 گروه تقسیم نمود:

ـ متغیرهای فردی: این متغیرها به برداشتها، تصورات و ویژگی های تصمیم گیران مربوط می شود. احتیاط در مقابل بی ملاحظگی، عصبانیت در مقابل دوراندیشی، عمل گرایی در مقابل آرمانگرایی، احساس برتری در مقابل احساس حقارت و … این گونه متغیرها بر سیاست خارجی و تصمیم گیری در آن تاثیر بسیاری دارد. زیرا این یك انسان است كه می باید در یك لحظه بحرانی تصمیم بگیرد و مسائل كوچك مانند این كه سیاستمدار امروز صبح قبل از آمدن به وزارت خارجه آیا با همسرش بگو مگو داشته یا خیر در تصمیمات آن روز سیاستمدار تاثیر بسزایی دارد.

ـ متغیرهای نقش گرایانه: این متغیرها معمولا به عنوان شرح مشاغل یا قواعد رفتاری مورد انتظار از مقامات تعریف می شود. منظور از مقامات افرادی مانند رئیس جمهور، وزراء، مقامات اداری عالی رتبه، نمایندگان مجلس و نخبگان دیگری است كه در سیاست خارجی دخالت دارند. صرفنظر از شخصیت روانی یك فرد، وقتی وی نقش خاصی را به عهده می گیرد، رفتار وی بر اساس انتظاراتی كه مردم از آن نقش دارند، بطور قابل توجهی تغییر می یابد.

ـ متغیرهای دیوانسالارانه: این متغیرها به ساختار و فرآیندهای یك حكومت و تاثیر آنها بر سیاست خارجی مربوط می شوند. بوروكراسی در هركشوری دارای یك روند پیچیده می باشد. اكثر تصمیم گیری ها در سیاست خارجی به نوعی منعكس كننده منافع متعارض ادارات مختلف دولتی، دستگاه های نظامی و دوایر وابسته بدانهاست. رفتار دولت آمریكا در جریان خلیج خوكها و مذاكرات شورای امنیت ملی آمریكا نشان می دهد كه هركدام از مراكز دولتی مانند وزارت خارجه، سازمان مركزی اطلاعات، وزارت دفاع و… آن طرحی را پیشنهاد می كردند كه منافع مركز و یا اداره خود را حد اكثر می ساخت۱.

ـ متغیرهای ملی: منظور از متغیرهای ملی، متغیرهای زیست محیطی نظیر وسعت، موقعیت جغرافیایی، عوارض زمینی، آب و هوا و منابع طبیعی كشورهاست. برای مثال، یك كشور قاره ای كه از مرزهای آسیب پذیر و موقعیتی استراتژیك برخوردار است، احتمالایك استراتژی تهاجمی در پیش گرفته و یا حمایت كشور قدرتمندتر و متحركتری را بخود جلب خواهد كرد. منظور از متغیر های ملی كلا همان عواملی است كه قبلا تحت عنوان عوامل بوجود آورنده قدرت ملی از آنها بحث كردیم. عامل اقتصاد در این میانه از اهمیت بیشتری برخوردار است. مراحل مختلف توسعه اقتصادی اعم از داخلی و خارجی می تواند تبیین كننده درجات متفاوت و مختلف استقلال سیاست خارجی باشد ۲.

ـ متغیرهای نظام گرایانه: منظور آن دسته از متغیرهایی است كه نسبت به كشور مورد مطالعه، خارجی محسوب می گردند. برای نمونه، ساختار و فرآیند های كل نظام بین الملل را می توان در این مقوله قرار داد. نظام نوین بین المللی، توازن قدرت، نظام تك قطبی یا چند قطبی هركدام به صورتی بر سیاست خارجی كشورها تاثیر خواهند داشت۳. مثلا سیاست خارجی ایران در سیستم دو قطبی بدون تردید با سیاست خارجی این كشور در دوره پس از فروپاشی شوروی متفاوت خواهد بود. این متغیرها تصمیم گیری در كشورهای كوچك را بیشتر تحت تاثیر قرار خواهد داد تا كشورهای قوی و بزرگ.

 7-نقش نقش

اشاره ای به نقش نقش۴ و تاثیر آن بر سیاست خارجی ضروری است. تئوری نقش بیشتر در جامعه شناسی، مردم شناسی و روانشناسی اجتماعی مطرح است. توجه اصلی این تئوری بر نقش رهبری انسان و انتظارات و هویت او در چارچوب تعامل مابین موقعیت اجتماعی و واكنش های فردی او است.

دو تن از دانشمندان نشان دادند كه افرادی كه بعنوان نگهبان زندان انتخاب می شوند بیرحم تر و مهاجم تر از دورانی عمل می نمایند كه در این مسئولیت نیستند ۵ و بر عكس وقتی یكی از این افراد به هر دلیلی زندانی می شود، رفتار آرامتر و منفعلانه تری خواهد داشت. یعنی هر دو آنان رفتاری غیر از آنچه كه قبلا داشته اند از خود نشان می دهند۶.

این نظریه همچنین برای تحریك بكار می رود. بعنوان مثال وقتی كه یك نفر بازیگر در یك برنامه تبلیغاتی در تلویزیون نقش یك پزشك را برای تبلیغ یك محصول بازی می نماید، بینندگان عمدتا خود را در نقش بیماران آن پزشك حس می نمایند و به حرف های او آنطور گوش می دهند كه به نظرات یك پزشگ واقعی توجه می كنند.

ندارد

وقتی كه یك بازیگر، نقشی را در یك نمایش بازی می كند، چگونگی اجرای او بوسیله متن نمایشنامه، نظریات كارگردان، اجراهای دیگر بازیگران مربوط به این صحنه و عكس العمل بینندگان و همچنین استعداد خود بازیگر مشخص می گردد. فارغ از تفاوت های مابین بازیگران مختلف و همچنین اجرای هر بازیگر كه با عوامل بیرونی گفته شده برنامه ریزی می گردد، مشابهت های اساسی در اجرای بازیگران مختلف در نمایش یك بخش واحد از تئاتر فارغ از اینكه بازیگران چه كسانی هستند وجود دارد۷. این تعریف در زندگی واقعی و در جامعه و بخصوص در مدیریت سیاسی جامعه صادق است. در تصمیم گیری رفتاری بر شخصیت تصمیم گیرنده تاكید مجدد می شود. می توان گفت در میان عواملی كه به تصمیم سازی مربوط هستند، از همه مهمتر عوامل مربوط به شخصیت است مانند تفاوت شخصیت آقای خاتمی و آقای هاشمی رفسنجانی. اما این بدان معنا نیست كه در حالتی كه هركدام ازاین افراد در كرسی ریاست جمهوری جای می گیرند، كاملا متفاوت از یكدیگر عمل نمایند. حداقل تئوری نقش چنین اعتقادی را ندارد. وقتی كه یك فرد، موقعیت سیاسی و یا اجتماعی خاصی رااشغال می نماید، عملكردهای این شخص تحت تاثیر هنجارهای اجتماعی، نیازهای مردم از او، قواعد اداری كشور، اجرای نقش بوسیله دیگر رهبران آن جامعه، نقش كسانی كه با این فرد در نقش جدیدش در تعامل هستند و افراد قابل توجه بلحاظ شخصیت و توانایی های اجتماعی خود است. متن نمایش در جامعه شاید محدود به مانند متن نمایش ما در صحنه تئاتر نباشد و انتخاب های بیشتری را در اختیار ما قرار دهد۸ . اما باید دانست كه در اكثر اوقات، این خود مقام سیاسی نیست كه متن نمایشی كه قرار است در صحنه اجتماع به ایفای نقش بپردازد، می نویسد، بسته به نظام سیاسی كشور، این دیگران هستند كه متن و سناریو را می نویسند. مخاطب ما در زندگی واقعی تمام كسانی هستند كه رفتار این مقام را در موقعیت ایفای نقش ملاحظه می نمایند. كارگردان در صحنه اجتماع كیست، وقتی كه ما صحبت از نقش در عالیترین سطوح سیاسی جامعه می كنیم؟

قوت تئوری نقش در این است كه سطوح تحلیل متعددی را در یك زمان مطرح نموده، عناصر ساختاری و سیستمیك مانند اهداف و هنجارهای دستجمعی، متغیرهای بازیگر محور مانند تصویر جهانی، نظام عقاید و مفاهیم رفتاری را مدنظر قرار می دهد.

 8-نیاز به شناسایی:

كشورها و گروه های سیاسی نیاز دارند كه موجودیت آنها مورد شناسایی قرار گیرد. به همین دلیل هم تمامی ملت ها در سراسر جهان از نمادهایی استفاده می نمایند كه یكتایی و منحصر بفرد بودن آنها را مشخص سازد. نادیده انگاشتن چنین موجودیتی باعث آسیب رسانی به بعد خودشیفتگی ملت ها می گردد كه خود محرك واكنش های خشمگینانه است۹. در سطح بین المللی، عدم شناسایی كشورها در سطح جهانی به نوعی به معنای عدم وجود قدرت در یك واحد سیاسی است۱۰. نیاز به شناسایی، یكی از حقوق هر كشور است كه تصویر مثبتی از خود در برابر چشمان دیگران در صحنه بین المللی به نمایش می گذارد و عدم شناسایی خود منبعی برای خشمی بی نهایت می گردد كه برخی اوقات بوسیله تهاجم نظامی علیه كسانی كه می باید این شناسایی را به رسمیت بشناسند و این كار را نكرده اند، بروز می یابد۱۱.

تصویر یك كشور در میان كشورهای دیگر و جامعه بین المللی و همچنین احترام به آن كشور توسط دیگران، از جمله عوامل موثر در تصمیم گیری در سیاست خارجی یك كشور است. موضوع دیگر هویت ملی یك جامعه است. اگر نخواهیم مدل عقلایی تصمیم گیری را كه در سطح ملی، منافع ملی یك كشور را كاملا روشن و تصمیمات رهبران آن كشور را بیشینه می دانند، انتخاب كنیم، می باید به عوامل متعدد اجتماعی و روانشناختی نظر افكنیم ۱۲.

 9-رئیس جمهور

روسای جمهور بعنوان بالاترین مقام اجرایی كشورها و همچنین نخست وزیران، روش های خاص خود در رهبری جامعه را دارند. خلق و خوی رئیس جمهور در كار، چگونگی ارتباط داشتن با اطرافیان، چگونگی دست یافتن به اطلاعات و نوع ساختار ذهن رئیس جمهور در نگرش یك كشور به سیاست خارجی و تصمیم گیری در این حوزه موثر است۱۳. هر رئیس جمهور بر روی پروسه سیاست خارجی كشورش كنترل داشته و تصمیمات در این زمینه توسط او اتخاذ می گردد.

بصورت كلی نقش شخصیت در تصمیم گیری های استراتژیك و عالی، موضوع دیگری برای بحث است، اما بصورت ابتدایی می توان گفت كه نقش یك فرد همچون رئیس جمهور هنگامی در فعالیت های یك سیستم برجسته تر می گردد كه اولا محیط اطراف فرد دارای قابلیت تجدید ساختار باشد. ثانیا شخص مورد نظر در مركز این محیط بوده و یا نقش او بلحاظ تمركز، بصورت استراتژیكی باشد و نهایتا آنكه فرد مورد نظر دارای توانایی های شخصی قابل توجه باشد. لازم به تذكر است كه برای یك رئیس جمهور، محیط به معنای نظام بین المللی، محیط داخلی كشور و همكاران او اعم از كابینه و مشاوران می باشد۱۴.

شخصیت انسان ها در كاركرد آن ها تاثیر مستقیم دارد. اما در برخی از اوقات این تاثیر دو چندان می گردد. خصوصیت های فردی در شرایط زیر تاثیر بیشتری بر روی وظایف بازیگر دارد:

1-موقعیت های مبهم مانند موقعیت نو، پیچیده و یا متناقض در میان باشد.

2-جهت خلق و خو های اصلی بازیگر در جهت خلاف رویه های رایج باشد

3-بازیگر در موضوعات سیاسی دخالت داشته باشد.

4-از او تقاضای یك فعالیت سیاسی در سطح بالا را داشته باشند۱۵.

از طرف دیگر مطالعات اخیر نشان می دهد كه متغیرهای مشترك برای انجام وظائف توسط روسای جمهور می تواند در پنج متغیر خلاصه شود:

1-میزان دخالت در پروسه تصمیم گیری و سیاستگذاری: نشانگر توجه و تمركز رئیس جمهور و مداخله شخصی او در پروسه آنچه كه در حال اتفاق است و حل مشكلات می باشد.

2-میزان علاقه برای تحمل اختلاف : توجه رئیس جمهور به اختلافات به معنای اجازه دادن او به وجود عدم توافق و ناهمسازی مابین همكاران ومشاوران او می باشد.

3-میزان انگیزش برای رهبری: محرك یك رئیس جمهور برای مدیریت جامعه می تواند انعكاسی از انگیزش او توسط یك عامل مهم مانند یك ایدئولوژی، تائید مردم و یا منافع شخصی باشد.

4-مدیریت اطلاعات: استراتژی های متخذه توسط رئیس جمهور برای مدیریت اطلاعات حل مناقشه به معنای روش رئیس جمهور برای ساختن محیط افراد خود می باشد. این بدان معناست كه آیا رئیس جمهور می خواهد كه پس از آنكه اطلاعات از چند صافی درست شده توسط زیردستان او گذشته به او برسد و یا رئیس جمهور مایل است كه بصورت فعال درگیر پردازش و مدیریت اطلاعات باشد؟

5-میزان آشنایی با تكنیك های حل مخاصمه: آیا رئیس جمهور مایل است كه تنها در مواقع بحرانی به میانجی گری درمناقشات و اختلافات همكاران خود بپردازد و یا اینكه در جریان مباحثات آنان بصورت فعال شركت كرده و سعی در كم نمودن فاصله دیدگاه های آنان دارد؟۱۶

رئیس جمهور همچنین می تواند به مثابه رهبر سازمان مورد مطالعه قرار گرفته و مطالعات رهبری سازمانــی در این مورد مــــد نظر قرار گیرد۱۷. یكی از تئوری های رهبری در زمینه های قدرت و تاثیر آن، تئوری اتصال زوجی عمودی است. رهبران روش های مختلفی برای ارتباط برقرار نمودن با مردم دارند كه می توان آن ها رادر چارچوب زوج رهبر-پیرو مورد نظر قرار داد. توجه شود كه یك رئیس جمهور تنها یك روش برای برخورد با گروه های مختلف اعم از همكاران خود در دولت، مجلس، مطبوعات و مردم ندارد، بلكه برای هر لایه اجتماعی او دارای یك روش در نحوه ارتباط خویش با آنهاست. اما رئیس جمهور تنها با یك گروه از پیروان خود روابط بسیار نزدیكی داشته و بیشترین توجه را بدانان نموده و بیشترین پشتیبانی را از آنان می نماید. این گروه مثلا می تواند همكاران و مشاورانی از او در دولت باشد كه مثلا از یك حزب و یا گروه سیاسی به قدرت رسیده اند. به این گروه "كادر" می گوئیم۱۸. رئیس جمهور نسبت به دیگر گروه ها با توجه كمتر و پشتیبانی ضعیفتر برخورد نموده و در حقیقت نسبت بدانان حالت سرپرستی دارد. در تصمیم گیری های حكومتی نیز میان گروه حالت اول و گروه های دیگر رقابت وجود داشته و میزان دسترسی هركدام از آنان به اطلاعات كاملا متمایز است۱۹.

 10-مشاوران سیاست خارجی

تصمیمات سیاست خارجی، متغیر مستقلی از مجموعه نظرات رئیس جمهور است. این متغیر بصورت غیر مستقیم با دخالت فرآیند مشاوره مواجه می گردد. مجموعه نظرات و عقایدی كه رئیس جمهور با خود به دفتر ریاست جمهوری می آورد، به نوعی جهت و گرایشات وی را در سیاست خارجی مشخص می سازد و به زبان دیگر خطوط كلی را برای دستگاه های مسئول در سیاست خارجی مشخص می سازد ۲۰. دفتر مشاوره در حقیقت وحدت نظر مابین مشاوران مختلف را برقرار می نماید.

برای این فایل تا کنون نظری ارسال نشده است

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید

تعداد کاراکتر مجاز:

برچسب های مرتبط


فهرست کتابخانه نسل جوان ایران

تاییدیه های سایت


درگاه بانک ملت

شبکه های اجتماعی نسل جوان ایران


فن آوری های روز دنیا


آرشیو فن آوری های روز دنیا

جدیدترین اخبار سایت


پایگاه خبری نسل جوان ایران

مقالات برتر و منتخب کاربران